Cơ thể sống được cấu tạo từ tế bào
Nhìn một chiếc lá bằng mắt thường thấy phiến lá và gân lá. Khi quan sát mẫu phù hợp bằng kính hiển vi, có thể thấy lá được cấu tạo từ các đơn vị nhỏ gọi là tế bào.
Cơ thể thực vật, động vật và các sinh vật khác đều có cấu tạo tế bào. Có cơ thể chỉ gồm một tế bào, có cơ thể gồm nhiều tế bào. Tế bào là đơn vị cấu tạo cơ bản và là nơi diễn ra các hoạt động sống như trao đổi chất, lớn lên.
Vì cơ thể được cấu tạo từ tế bào và hoạt động sống dựa trên hoạt động của tế bào, tế bào được coi là đơn vị cơ bản của sự sống. Không chỉ con người hay thực vật mới có tế bào.
Bài luyện
Vì sao tế bào được coi là đơn vị cơ bản của sự sống?
Phần lớn tế bào nhỏ, cần kính hiển vi; kích thước nhìn thấy không phải lí do.
Động vật và các nhóm sinh vật khác cũng có tế bào.
Câu trả lời liên hệ đúng vai trò cấu tạo với các hoạt động sống.
Nhiều cơ thể có rất nhiều tế bào, không chỉ một.
Lời giải
Tế bào cấu tạo nên cơ thể và thực hiện các hoạt động sống. Hai vai trò này là cơ sở để coi tế bào là đơn vị cơ bản của sự sống. Đáp án C.
Tế bào có nhiều hình dạng và kích thước
Tế bào biểu bì hành tây thường có dạng gần hình chữ nhật, xếp sát nhau; tế bào thần kinh có các phần kéo dài liên quan đến chức năng truyền tín hiệu. Các tế bào không có một hình dạng duy nhất.
Phần lớn tế bào nhỏ, cần kính hiển vi mới quan sát rõ. Một số tế bào đủ lớn để thấy bằng mắt thường hoặc kính lúp, chẳng hạn trứng của một số loài cá được dùng trong bài thực hành.
Cần phân biệt nhìn thấy cả vật mẫu với nhìn rõ từng tế bào. Mắt thường nhìn thấy củ hành, nhưng không vì vậy mà nhìn rõ tế bào biểu bì hành.
Ví dụ: chọn dụng cụ quan sát
Muốn nhận xét hình dạng từng tế bào biểu bì hành tây, dùng một lớp biểu bì mỏng và kính hiển vi. Kính lúp có thể giúp nhìn vật lớn hơn nhưng thường chưa đủ để thấy rõ cấu tạo những tế bào nhỏ này.
Khi quan sát tế bào trứng cá có kích thước đủ lớn, có thể dùng mắt thường hoặc kính lúp để nhận xét hình dạng. Không cần dùng cùng một dụng cụ cho mọi loại tế bào.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về hình dạng và kích thước tế bào?
Tế bào thần kinh, biểu bì hành và trứng cá có đặc điểm khác nhau.
Sự đa dạng liên quan đến loại tế bào và chức năng.
Nhìn cả vật mẫu khác với nhìn rõ những tế bào nhỏ cấu tạo nên mẫu.
Tế bào nhỏ thường cần kính hiển vi để quan sát rõ.
Lời giải
Tế bào đa dạng về hình dạng và kích thước. Cần chọn dụng cụ theo đối tượng và chi tiết cần quan sát, không chỉ theo việc thấy được cả vật mẫu. Đáp án B.