Khi nào cần kính hiển vi?
Kính lúp giúp quan sát gân lá, nhưng chưa đủ để thấy rõ các tế bào của lá. Kính hiển vi quang học phóng lớn ảnh nhiều hơn, giúp quan sát những đối tượng rất nhỏ như tế bào thực vật và động vật.
Mẫu vật cần được chuẩn bị thành tiêu bản phù hợp để đặt trên bàn kính. Thao tác chuẩn bị và quan sát trong phòng thực hành phải theo hướng dẫn của giáo viên.
Các bộ phận chính

| Bộ phận | Vai trò khi quan sát |
|---|---|
| Thị kính | Nơi đặt mắt để nhìn ảnh |
| Vật kính | Ở gần tiêu bản, góp phần phóng lớn ảnh |
| Đĩa quay | Giúp chọn vật kính |
| Bàn kính và kẹp | Đặt và giữ tiêu bản |
| Đèn | Chiếu sáng mẫu vật |
| Ốc to, ốc nhỏ | Điều chỉnh khoảng cách, làm ảnh rõ |
Thân kính và chân đế đỡ các bộ phận. Trên sơ đồ, cần phân biệt thị kính ở phía mắt quan sát với vật kính ở gần tiêu bản.
Bài luyện
Bộ phận nào của kính hiển vi nằm gần tiêu bản cần quan sát?
Thị kính nằm ở phía mắt quan sát, không ở sát tiêu bản.
Chân đế đỡ kính, không phải bộ phận quang học gần tiêu bản.
Công tắc dùng bật, tắt đèn, không phóng lớn ảnh mẫu vật.
Vật kính nằm gần tiêu bản; thị kính nằm ở phía mắt.
Lời giải
Vật kính là bộ phận quang học nằm gần mẫu vật trên tiêu bản. Thị kính là nơi đặt mắt quan sát. Đáp án D.
Trình tự quan sát tiêu bản
Khi sử dụng kính có đèn chiếu sáng, có thể thực hiện theo trình tự sau dưới sự hướng dẫn:
1. Chọn vật kính thích hợp; nên bắt đầu với vật kính có độ phóng lớn thấp.
2. Bật đèn, điều chỉnh ánh sáng phù hợp.
3. Đặt và kẹp tiêu bản. Nhìn từ phía bên để điều chỉnh vật kính đến gần tiêu bản, không để chạm vào tiêu bản.
4. Nhìn qua thị kính, dùng ốc to để tăng dần khoảng cách giữa vật kính và tiêu bản đến khi thấy mẫu vật.
5. Vặn ốc nhỏ chậm để ảnh rõ nét.
Cách chuyển động của vật kính hoặc bàn kính tùy cấu tạo kính. Cần theo chỉ dẫn của người hướng dẫn, không cố vặn khi đã hết hành trình.
Ví dụ: đã thấy mẫu nhưng ảnh chưa rõ
Sau khi điều chỉnh bằng ốc to, mẫu vật đã xuất hiện trong vùng nhìn nhưng ảnh còn mờ. Lúc này cần vặn ốc nhỏ từ từ để làm ảnh rõ nét hơn. Không tiếp tục đưa vật kính xuống sát đến mức chạm tiêu bản.
Bài luyện
Đã nhìn thấy mẫu vật qua thị kính nhưng ảnh chưa thật rõ. Nên điều chỉnh như thế nào?
Ốc nhỏ giúp điều chỉnh tinh để ảnh rõ nét.
Vật kính chạm tiêu bản có thể làm hỏng cả kính và tiêu bản.
Tiêu bản cần được đặt và giữ ổn định trên bàn kính.
Cần ánh sáng phù hợp để quan sát; tắt đèn không làm ảnh sáng hơn.
Lời giải
Khi đã thấy mẫu vật, dùng ốc nhỏ để điều chỉnh chậm cho ảnh rõ nét. Không để vật kính chạm tiêu bản. Đáp án A.
Bảo quản kính
Khi di chuyển, một tay giữ thân kính, tay kia đỡ chân đế. Đặt kính trên mặt phẳng chắc chắn; không cầm kính chỉ bằng thị kính hoặc một bộ phận nhỏ.
Không để tay ướt, bẩn chạm vào kính. Thị kính và vật kính được lau bằng giấy chuyên dụng theo hướng dẫn, không dùng vật cứng chà lên mặt kính.