Gọi tên dạng năng lượng từ biểu hiện phù hợp
| Dạng | Dấu hiệu hoặc nguồn thường gặp | Ví dụ |
|---|---|---|
| Động năng | Vật chuyển động | Quả bóng đang lăn, cánh quạt quay |
| Thế năng hấp dẫn | Vật ở độ cao so với mốc được chọn | Nước trên hồ đập, sách trên bàn so với sàn |
| Hóa năng | Năng lượng dự trữ trong chất, có thể giải phóng khi biến đổi hóa học | Thức ăn, nhiên liệu, pin |
| Điện năng | Năng lượng được cung cấp qua dòng điện | Thiết bị điện hoạt động |
| Năng lượng ánh sáng (quang năng) | Ánh sáng từ nguồn sáng | Ánh sáng Mặt Trời, đèn |
| Năng lượng âm | Âm từ nguồn rung động | Loa, chuông |
| Nhiệt năng | Liên quan trạng thái nóng, lạnh; có thể truyền khi nhiệt độ khác nhau | Nước nóng, vật được đun |
Đây là các dạng thường gặp trong bài, không phải mọi năng lượng đều chỉ thuộc bảy ví dụ này. Khi gọi tên, cần nói đang xét phần nào của tình huống.
Bài luyện
Dạng năng lượng gắn trực tiếp với chuyển động của quả bóng đang lăn là gì?
Hóa năng liên quan năng lượng dự trữ trong chất, không phải tên cho chuyển động lăn.
Vật chuyển động có động năng.
Không có dòng điện được xét trong tình huống.
Âm không phải tên dạng năng lượng do chuyển động của bóng.
Lời giải
Năng lượng gắn với chuyển động của vật được gọi là động năng. Đáp án B.
Ví dụ: cuốn sách đang yên trên bàn
Cuốn sách không chuyển động nên không có động năng do chuyển động trong tình huống này. Tuy nhiên, nó ở cao hơn sàn, nên có thế năng hấp dẫn so với mốc sàn.
Vì vậy, ‘không chuyển động’ không đồng nghĩa ‘không có năng lượng’. Năng lượng còn có thể dự trữ trong thức ăn hoặc pin chưa dùng.
Bài luyện
Cuốn sách đứng yên trên bàn cao hơn sàn. Xét mốc sàn, nhận định nào đúng?
Vật đứng yên vẫn có thể có thế năng hấp dẫn.
Đứng yên không phải biểu hiện của động năng do chuyển động.
Ở cao không có nghĩa đang phát điện.
Vị trí ở cao so với mốc sàn phù hợp thế năng hấp dẫn.
Lời giải
Thế năng hấp dẫn gắn với vị trí cao so với mốc. Sách trên bàn có dạng năng lượng này dù đang đứng yên. Đáp án D.
Một thiết bị có thể liên quan nhiều dạng
Đèn pin có hóa năng dự trữ trong pin. Khi bật, điện năng được cung cấp cho đèn; đèn phát ánh sáng và nóng lên. Không chỉ gọi tất cả là ‘năng lượng của pin’ nếu câu hỏi cần phân biệt các dạng.
Nhận biết năng lượng qua biểu hiện không có nghĩa nhìn thấy hoặc đo được mọi dạng bằng mắt. Không chạm vật nóng, đưa tay vào quạt đang quay hoặc tháo thiết bị điện để kiểm.
Bài luyện
Pin chưa được sử dụng vẫn có năng lượng dự trữ. Dạng được nhắc tới trong bài là gì?
Năng lượng dự trữ trong các chất của pin được xét là hóa năng.
Năng lượng dự trữ không được xác định bằng tiếng của pin.
Động năng gắn với chuyển động, không phải đặc điểm dự trữ của pin.
Chưa sử dụng không có nghĩa không dự trữ năng lượng.
Lời giải
Pin có hóa năng dự trữ; khi hoạt động, năng lượng có thể chuyển hóa và truyền cho thiết bị. Đáp án A.