Khóa lưỡng phân: cách đọc và cách xây dựng

Khóa lưỡng phân giúp nhận biết đối tượng bằng các bước lựa chọn. Ở mỗi bước, một đặc điểm chia nhóm đang xét thành **hai nhóm đối lập**, chẳng hạn có lông vũ hoặc không có lông vũ. Đối chiếu mẫu với đặc điểm, đi theo nhánh phù hợp rồi tiếp tục. Khi nhánh chỉ còn một đối tượng trong tập hợp ban đầu thì nhận biết được đối tượng đó. Đặc điểm cần rõ ràng và áp dụng được cho các mẫu đang xét. Hai nhánh không được chồng nhau hoặc bỏ sót mẫu. Chẳng hạn ‘có cánh’ và ‘có chân’ không phải hai đặc điểm đối lập, vì một con gà có cả hai.

Xét đúng bốn mẫu: con gà trưởng thành, con chó, con cá chép và giun đất. Các đặc điểm dùng trong ví dụ đã được quan sát: | Mẫu | Có chân ngoài quan sát được | Có lông vũ | Có vây | |---|---|---|---| | Gà | Có | Có | Không | | Chó | Có | Không | Không | | Cá chép | Không | Không | Có | | Giun đất | Không | Không | Không | 1. Chia theo chân ngoài: có chân gồm gà, chó; không có chân gồm cá chép, giun đất. 2. Nhóm có chân: có lông vũ là gà; không có lông vũ là chó. 3. Nhóm không có chân: có vây là cá chép; không có vây là giun đất. Khóa này dùng để phân biệt **bốn mẫu đã cho**, không dùng để gọi tên mọi động vật trên thế giới. Vây của cá không được tính là chân ngoài trong tiêu chí của ví dụ.

Lần lượt cho từng mẫu đi qua khóa. Mỗi mẫu phải có một đường phù hợp và kết thúc ở đúng tên của nó. Nếu hai mẫu vẫn ở cùng một nhánh cuối, cần thêm bước phân biệt; nếu một mẫu phù hợp cả hai nhánh, cần sửa tiêu chí. Có thể chọn đặc điểm đầu tiên khác để tạo khóa khác. Khóa đúng không nhất thiết có cùng hình dạng với khóa mẫu, miễn là phân biệt được toàn bộ mẫu và từng bước có hai hướng rõ ràng.