btvn.vn

Phản ứng của alkane

Lưu trên thiết bị này
Hydrocarbon · Chọn bài khác

Mở đầu

Cùng là alkane nhưng chiếu sáng với chlorine, nung cracking và đốt trong oxygen cho những biến đổi khác nhau. Điều kiện nằm trên mũi tên là một phần của phản ứng.

Phản ứng thế halogen

Dưới ánh sáng hoặc nhiệt độ, nguyên tử H có thể bị thay bằng halogen: $$\mathrm{CH_4+Cl_2\xrightarrow{ánh\ sáng}CH_3Cl+HCl}.$$ Phản ứng có thể tiếp tục tạo CH₂Cl₂, CHCl₃, CCl₄ nếu chlorine dư. Với alkane có từ ba carbon trở lên, thế một H có thể tạo hỗn hợp các sản phẩm monohalogen.

Kiểm tra nhanh

Phản ứng CH₄ + Cl₂ dưới ánh sáng thuộc loại nào?
Chọn một đáp án

Cracking và reforming

**Cracking** bẻ gãy alkane mạch dài thành các phân tử nhỏ hơn, thường gồm alkane và alkene: $$\mathrm{C_{10}H_{22}\rightarrow C_5H_{12}+C_5H_{10}}.$$ **Reforming** chuyển alkane mạch không phân nhánh thành alkane mạch nhánh hoặc hydrocarbon mạch vòng mà không đổi số nguyên tử carbon và không làm thay đổi đáng kể nhiệt độ sôi. Quá trình được thực hiện ở nhiệt độ cao, thường có xúc tác, nhằm tăng chỉ số octane và tạo arene. Không có một phương trình cracking duy nhất; sản phẩm phụ thuộc nguyên liệu và điều kiện.

Phản ứng oxi hóa

Cháy hoàn toàn: $$\mathrm{C}_{n}\mathrm{H}_{2n+2}+\frac{3n+1}{2}\mathrm{O}_2\rightarrow n\mathrm{CO}_2+(n+1)\mathrm{H}_2\mathrm{O}.$$ Thiếu oxygen có thể tạo CO hoặc carbon, làm giảm năng lượng thu được và tăng độc hại. Carbon monoxide không màu, không mùi và rất độc; thiết bị đốt nhiên liệu phải được thông gió, bảo dưỡng đúng quy định.

Oxi hóa trong những điều kiện khác

Ở điều kiện thường, dung dịch KMnO₄ loãng không oxi hóa hexane: sau khi lắc và để yên, hỗn hợp vẫn tách hai lớp, lớp dung dịch giữ màu tím. Ở nhiệt độ cao và có xúc tác, alkane có thể bị oxi hóa không hoàn toàn, cắt mạch tạo carboxylic acid. Vì vậy, không dùng hiện tượng “mất màu thuốc tím” của alkene cho alkane ở điều kiện thường.

Ví dụ mẫu

Đốt cháy hoàn toàn 0,10 mol propane: C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O. Thu 0,30 mol CO₂, 0,40 mol H₂O và cần 0,50 mol O₂. Hiệu hai lượng sản phẩm là 0,10 mol, đúng bằng số mol propane.

Luyện tập

Đốt cháy hoàn toàn 1 mol propane tạo bao nhiêu mol CO₂?
Chọn một đáp án

Ghi nhớ

- Alkane thế halogen khi có ánh sáng/nhiệt; cracking bẻ mạch, reforming đổi cấu trúc, còn cháy hoàn toàn tạo CO₂ và H₂O.

Đang học