Độ âm điện và loại liên kết

Gọi $\Delta\chi$ là hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử. Theo quy ước dùng trong SGK: - $0\leq|\Delta\chi|<0{,}4$: liên kết cộng hóa trị không phân cực; - $0{,}4\leq|\Delta\chi|<1{,}7$: liên kết cộng hóa trị phân cực; - $|\Delta\chi|\geq1{,}7$: liên kết ion. Các mốc này dùng để **dự đoán** loại liên kết. Ranh giới thực tế không hoàn toàn tách biệt; liên kết cộng hóa trị phân cực là dạng chuyển tiếp giữa liên kết không phân cực và liên kết ion.

- H–Cl: $|3{,}16-2{,}20|=0{,}96$ → liên kết cộng hóa trị phân cực. - Na–Cl: $|3{,}16-0{,}93|=2{,}23$ → liên kết ion. - O=O: hiệu độ âm điện bằng 0 → liên kết cộng hóa trị không phân cực. Trong liên kết H–Cl, cặp electron lệch về Cl. Vì vậy H mang điện tích riêng phần dương $\delta+$ và Cl mang điện tích riêng phần âm $\delta-$.

Không thể chỉ nhìn một liên kết để kết luận độ phân cực của toàn phân tử. Cần xét đồng thời độ phân cực và hướng của mọi liên kết. - HCl có một liên kết phân cực nên phân tử phân cực. - H₂O có dạng gấp khúc; hai moment liên kết O–H không triệt tiêu nên phân tử phân cực. - CO₂ có cấu tạo thẳng, đối xứng; hai moment liên kết C=O bằng nhau và ngược chiều nên triệt tiêu. Phân tử CO₂ không phân cực dù mỗi liên kết C=O phân cực.

Chất có liên kết cộng hóa trị có thể tồn tại ở trạng thái rắn, lỏng hoặc khí. Nói chung: - chất phân cực như ethanol, đường thường tan tốt hơn trong nước; - chất không phân cực như hydrocarbon ít tan trong nước nhưng tan tốt hơn trong dung môi không phân cực; - nhiều chất cộng hóa trị có nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi thấp hơn hợp chất ion và thường không dẫn điện. Đây là xu hướng chung; cấu tạo phân tử và tương tác giữa các phân tử còn làm tính chất thay đổi.