Mốc khái quát là dãy Bạch Mã
Phía Bắc tới dãy Bạch Mã có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với mùa đông lạnh. Tác động gió mùa Đông Bắc cùng vị trí theo vĩ độ góp phần làm mùa đông rõ và biên độ nhiệt năm cao hơn phía Nam.
Từ Bạch Mã trở vào phía Nam, khí hậu mang sắc thái cận xích đạo gió mùa: nền nhiệt cao, biên độ nhiệt năm nhỏ hơn, nhịp mùa mưa–khô rõ. Đây là đặc điểm khái quát; độ cao và điều kiện địa phương vẫn tạo khác biệt.
Biên độ nhiệt năm dùng hai trung bình tháng
Biên độ nhiệt năm bằng nhiệt độ trung bình tháng cao nhất trừ nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất trong năm. Đơn vị là°C. Không lấy hai nhiệt độ tức thời cao nhất/thấp nhất của hai ngày để thay hai trung bình tháng.
Ví dụ minh họa do BTVN đặt: nơi M có tháng trung bình thấp nhất 16°C, cao nhất 29°C nên biên độ 29−16=13°C; nơi N có 26°C và 29°C nên biên độ 3°C. Đây là số giả định để luyện công thức, không phải số của trạm thực.
Cùng nền nhiệt chung, nhịp mùa vẫn khác
Hai nơi cùng nhiệt độ trung bình của tháng nóng nhất chưa chắc cùng biên độ năm, vì tháng lạnh nhất có thể khác. Biên độ phản ánh mức chênh giữa hai trung bình tháng cực trị, không phải nhiệt độ trung bình năm.
Khi mô tả phía Bắc/phía Nam, cần dùng cùng loại chỉ tiêu và giữ ngoại lệ núi cao. Không kết luận mọi địa điểm phía Nam đều trên 25°C ở mọi thời điểm hoặc phía Bắc nơi nào cũng có đúng cùng số tháng lạnh.
Bài luyện
Theo bài, điều kiện nào góp phần làm mùa đông phía Bắc rõ hơn?
Phía Bắc có biển; nhận xét bỏ sai điều kiện vị trí.
Địa hình không đồng nhất và không phải nguyên nhân duy nhất.
Đã xóa chính sự khác biệt khí hậu đang xét.
Đúng. Vĩ độ và ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc góp phần tạo mùa lạnh ở phía Bắc; địa hình còn làm tác động phân hóa.
Lời giải
Vĩ độ và ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc góp phần tạo mùa lạnh ở phía Bắc; địa hình còn làm tác động phân hóa.
Bài luyện
Trong ví dụ minh họa, nơi M có trung bình tháng thấp nhất 16°C, cao nhất 29°C. Biên độ năm là bao nhiêu?
Đó là giá trị thấp nhất, chưa là chênh lệch.
Đó là giá trị cao nhất, chưa trừ tháng thấp nhất.
Đúng. Biên độ nhiệt năm=29−16=13°C, dùng hai trung bình tháng đã cho.
Đã cộng hai giá trị thay vì lấy hiệu.
Lời giải
Biên độ nhiệt năm=29−16=13°C, dùng hai trung bình tháng đã cho.
Bài luyện
Công thức nào dùng đúng đại lượng của biên độ nhiệt năm?
Không phải công thức biên độ nhiệt năm.
Đúng. Phải lấy hiệu giữa hai cực trị của dãy nhiệt độ trung bình tháng; tránh nhầm với trung bình năm hay cực trị ngày.
Đó không phải hai trung bình tháng dùng trong công thức này.
Đó là phép tính trung bình, không phải biên độ.
Lời giải
Phải lấy hiệu giữa hai cực trị của dãy nhiệt độ trung bình tháng; tránh nhầm với trung bình năm hay cực trị ngày.
Bài luyện
Hai nơi cùng trung bình tháng nóng nhất 29°C, nhưng tháng lạnh nhất lần lượt 16°C và 26°C. Nhận xét nào đúng?
Đúng. Hai biên độ là 13°C và 3°C; giá trị thấp nhất khác nhau tạo chênh lệch dù giá trị cao nhất bằng nhau.
Còn phải xét tháng trung bình thấp nhất.
29−26=3 nhỏ hơn 29−16=13.
Biên độ trong ví dụ chỉ cần hai trung bình tháng cực trị.
Lời giải
Hai biên độ là 13°C và 3°C; giá trị thấp nhất khác nhau tạo chênh lệch dù giá trị cao nhất bằng nhau.
Đang học