Thiên tai, rủi ro và phòng chống

Thiên tai là hiện tượng tự nhiên bất thường có thể gây thiệt hại về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và hoạt động kinh tế–xã hội. Những ví dụ gồm bão, lũ, hạn hán, sạt lở đất, xâm nhập mặn, động đất,… Cụm “có thể gây” thể hiện khả năng gây hại. Cần phân biệt hiện tượng, nguy cơ và hậu quả đã được ghi nhận; không lấy một thống kê thiệt hại thay cho việc giải thích cơ chế thiên tai.

Rủi ro thiên tai là thiệt hại mà thiên tai có thể gây ra. Theo SGK, phân cấp rủi ro dựa vào cường độ, phạm vi ảnh hưởng, khu vực chịu tác động trực tiếp và khả năng gây thiệt hại. Một hiện tượng có cùng cường độ nhưng tác động ở nơi khác có thể gây hậu quả khác. Khi đọc thông tin phải xem địa bàn, đối tượng chịu ảnh hưởng và khả năng phòng tránh; không chỉ nhìn một con số sức gió hoặc lượng mưa.

Phòng chống thiên tai là quá trình có hệ thống, gồm phòng ngừa trước khi xảy ra, ứng phó khi diễn biến và khắc phục hậu quả sau đó. Chuẩn bị nguồn lực, theo dõi cảnh báo, sơ tán theo hướng dẫn và khôi phục đời sống có vai trò ở những giai đoạn khác nhau. Tự chọn một thiên tai, nêu một việc phù hợp ở mỗi giai đoạn và giải thích việc đó nhằm giảm nguy cơ hoặc hậu quả nào.