Nguyên nhân tự nhiên và tác động của con người

Các quá trình nội sinh gắn với nguồn năng lượng trong lòng Trái Đất, chuyển động mảng và đứt gãy, có thể gây động đất, sóng thần trong điều kiện phù hợp. Quá trình ngoại sinh diễn ra trên bề mặt và trong các hệ thống khí quyển, thủy quyển. Biến động bất thường có thể dẫn đến bão, mưa lớn, lũ, hạn hán hoặc các hiện tượng khác. Không dùng một cơ chế khí tượng để giải thích tất cả thiên tai địa chất.

Phá rừng, gây ô nhiễm, phát thải, sử dụng nước chưa hợp lí hoặc đưa sinh vật ngoại lai xâm hại vào môi trường có thể làm mất cân bằng sinh thái và tăng nguy cơ. Phát triển kinh tế thiếu quản lí cũng có thể khiến hậu quả nặng hơn. Ví dụ, suy giảm rừng ảnh hưởng khả năng điều tiết nước; công trình cản dòng có thể làm thoát lũ khó khăn. Cần nêu quá trình trung gian, không chỉ viết “do con người” cho mọi trường hợp.

Chọn một thiên tai, tách điều kiện tự nhiên, tác động con người và hậu quả. Với lũ, có thể xét mưa, địa hình, dòng chảy cùng rừng và công trình trong lưu vực. Kết luận cần đúng bằng chứng của địa bàn, thời gian. Một nguyên nhân có thể góp phần làm tăng nguy cơ nhưng chưa chứng minh đó là nguyên nhân duy nhất của một sự kiện cụ thể.