Hai chỉ tiêu và hai đơn vị
Nguồn: bảng 27.1, SGK tr.122. Diện tích là diện tích gieo trồng lúa cả năm, đơn vị nghìn ha; sản lượng tính triệu tấn.
| Năm | Diện tích | Sản lượng |
|---|---|---|
| 2010 | 690,0 | 3,4 |
| 2015 | 701,5 | 3,8 |
| 2020 | 673,5 | 3,8 |
| 2024 | 655,8 | 3,9 |
Diện tích gieo trồng cả năm có thể tính nhiều vụ trên cùng đất; không tự coi đó là diện tích đất tự nhiên trồng lúa.
Đọc mốc giữa trước khi khái quát
Diện tích tăng từ 2010 đến 2015, sau đó giảm đến 2024; cuối kì thấp hơn đầu kì 34,2 nghìn ha. Sản lượng cuối kì tăng 0,5 triệu tấn; hai mốc 2015 và 2020 cùng 3,8 triệu tấn ở độ chính xác bảng.
Không gọi diện tích giảm liên tục từ 2010 hoặc sản lượng tăng qua mọi mốc. Khoảng thời gian lần lượt 5,5,4 năm; khi vẽ theo trục năm cần phản ánh đúng khoảng cách.
Đổi đơn vị trước khi tính năng suất
Năng suất=Sản lượng÷Diện tích. Vì bảng dùng triệu tấn và nghìn ha, kết quả tính tấn/ha bằng số sản lượng chia số diện tích rồi nhân 1000. Năm 2024: 3,9 ÷ 655,8 × 1000≈5,95 tấn/ha, tương đương khoảng 59,47 tạ/ha.
Theo độ chính xác số liệu bảng, năng suất bốn mốc xấp xỉ 4,93; 5,42; 5,64; 5,95 tấn/ha. Năng suất tăng giúp giải thích vì sao sản lượng cuối kì tăng dù diện tích cuối kì giảm; chưa đủ để quy toàn bộ thay đổi cho một nguyên nhân duy nhất.
Bài luyện
Diện tích gieo trồng lúa thay đổi thế nào qua bốn mốc?
701,5 cao hơn 690,0 ở khoảng đầu.
Hai khoảng sau giảm.
Các giá trị trong bảng khác nhau.
Đúng. Đọc cả mốc giữa: 690,0→701,5→673,5→655,8 nghìn ha.
Lời giải
Đọc cả mốc giữa: 690,0→701,5→673,5→655,8 nghìn ha.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về sản lượng 2015 và 2020?
3,4 là mốc 2010.
Sai chỉ tiêu và đơn vị.
Đúng. Giữ hai giá trị bằng nhau được bảng công bố, không thêm mức tăng chưa có dữ liệu.
3,9 là mốc 2024.
Lời giải
Giữ hai giá trị bằng nhau được bảng công bố, không thêm mức tăng chưa có dữ liệu.
Bài luyện
Tính năng suất 2024 theo tấn/ha cần phép tính nào?
Không phải công thức năng suất và khác đơn vị.
Đúng. Đưa sản lượng, diện tích về cùng bậc đơn vị trước khi lấy tỉ số.
Chưa đổi triệu tấn so với nghìn ha.
Đã đảo diện tích và sản lượng.
Lời giải
Đưa sản lượng, diện tích về cùng bậc đơn vị trước khi lấy tỉ số.
Bài luyện
Từ diện tích cuối kì giảm nhưng sản lượng tăng có thể nhận xét gì?
Đúng. Nối ba chỉ tiêu đúng quan hệ, phân biệt kết quả tính với nguyên nhân cần chứng minh.
Năng suất không chỉ do diện tích.
Đổi nhãn không giải thích kết quả sản xuất.
Phép tính và nhận xét vẫn phải đúng đại lượng.
Lời giải
Nối ba chỉ tiêu đúng quan hệ, phân biệt kết quả tính với nguyên nhân cần chứng minh.
Đang học