Hai dãy, hai đơn vị
Bảng 24.1 SGK, nguồn Ngân hàng Thế giới, 2022:
| Năm | GDP (tỉ USD) | Tốc độ tăng GDP (%) |
|---|---|---|
| 1961 | 53,5 | 12,0 |
| 1970 | 212,6 | 2,5 |
| 1980 | 1 105,0 | 2,8 |
| 1990 | 3 132,0 | 4,8 |
| 2000 | 4 968,4 | 2,7 |
| 2010 | 5 759,1 | 4,1 |
| 2019 | 5 123,3 | 0,3 |
| 2020 | 5 040,1 | −4,5 |
Quy mô GDP tính bằng tiền khác tốc độ tăng tính bằng %. GDP theo giá hiện hành còn chịu ảnh hưởng giá và quy đổi tiền tệ; không dùng biến động mức USD để thay trực tiếp tốc độ tăng thực.
Bài luyện
Dấu âm −4,5% năm 2020 có nghĩa gì?
Đã nhầm tốc độ với mức tiền.
Bảng không nói về biến động dân số.
Tốc độ của cả nền kinh tế không xác định từng ngành.
Đúng. Một tốc độ âm thể hiện giảm theo cách tính chỉ tiêu; không làm mức GDP 5 040,1 tỉ USD thành số âm.
Lời giải
Một tốc độ âm thể hiện giảm theo cách tính chỉ tiêu; không làm mức GDP 5 040,1 tỉ USD thành số âm.
Tự vẽ để thấy mức và nhịp thay đổi
Vẽ hai biểu đồ đường: một cho GDP, một cho tốc độ tăng, dùng cùng trục năm. Khoảng thời gian lần lượt 9, 10, 10, 10, 10, 9, 1 năm; không chia đều tám mốc. Trục tốc độ phải có phần âm và đường mức 0.
Ghi tên, đơn vị, các mốc và nguồn. Hai điểm 2019–2020 rất gần trên trục năm; có thể dùng nhãn chỉ dẫn để đọc rõ mà vẫn giữ khoảng cách đúng. Hình minh họa cách vẽ; số chính xác đọc trong bảng.
Bài luyện
Khi đặt mốc 2019 và 2020 cần làm gì?
Không nên làm mất một mốc của bảng.
Sai thứ tự thời gian.
Đúng. Trục thời gian của biểu đồ đường cần phản ánh khoảng năm; xử lí nhãn không được đổi vị trí thời gian của điểm.
Hai khoảng có số năm khác nhau.
Lời giải
Trục thời gian của biểu đồ đường cần phản ánh khoảng năm; xử lí nhãn không được đổi vị trí thời gian của điểm.
Nhận xét đúng từng dãy
GDP ở mốc 2020 cao hơn nhiều so với 1961, nhưng không tăng liên tục qua mọi mốc: 2010→2019→2020 giảm trong dãy USD. Tốc độ tăng biến động; 2020 là mốc âm trong bảng.
Từ 2019 đến 2020, tốc độ giảm 4,8 điểm phần trăm: −4,5−0,3=−4,8. Không gọi đây là GDP giảm 4,8 tỉ USD. Sản phẩm thực hành gồm hai hình tự vẽ và đoạn nhận xét có ít nhất một phép so sánh mức, một phép so tốc độ.
Bài luyện
Tốc độ tăng thay đổi từ 2019 đến 2020 thế nào?
83,2 là chênh mức GDP tỉ USD của hai năm.
Đúng. −4,5−0,3=−4,8 điểm phần trăm, tức tốc độ giảm 4,8 điểm phần trăm.
Cần lấy −4,5−0,3, không cộng bù dấu sai.
Sai chiều và đơn vị của tốc độ.
Lời giải
−4,5−0,3=−4,8 điểm phần trăm, tức tốc độ giảm 4,8 điểm phần trăm.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về dãy GDP trong bảng?
Đúng. Cần phân biệt xu hướng đầu–cuối với biến động từng đoạn. Đọc cả hai dãy và giữ đơn vị riêng.
5 123,3 nhỏ hơn 5 759,1; 5 040,1 còn thấp hơn.
5 040,1 lớn hơn 53,5.
Hai chỉ tiêu khác đơn vị không cộng trực tiếp.
Lời giải
Cần phân biệt xu hướng đầu–cuối với biến động từng đoạn. Đọc cả hai dãy và giữ đơn vị riêng.
Đang học