So sánh cùng năm, hai thước đo
Theo SGK, khu vực đóng góp khoảng 6% GDP thế giới năm 2020. Bảng dưới trích năm 2020 từ bảng 7.1; GDP theo giá hiện hành.
| Nước | GDP (tỉ USD) | GDP/người (USD) |
|---|---:|---:|
| Ác-hen-ti-na | 385,5 | 8 496 |
| Bra-xin | 1 448,6 | 6 795 |
| Mê-hi-cô | 1 090,5 | 8 655 |
| Chi-lê | 252,7 | 13 095 |
Nguồn: SGK11 KNTT, bảng 7.1, tr.30; Ngân hàng Thế giới, 2022. Trong bốn nước, Bra-xin có tổng GDP lớn nhất, nhưng Chi-lê có GDP/người cao nhất. Hai thứ hạng không nhất thiết giống nhau.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng từ bảng năm 2020?
GDP/người Bra-xin thấp hơn ba nước còn lại trong bảng.
252,7 tỉ USD nhỏ nhất trong bốn giá trị tổng.
Hai thứ hạng không có quan hệ bắt buộc như vậy.
Đúng. Đọc đúng từng cột và phạm vi mẫu.
Lời giải
So cột GDP tổng: 1 448,6 lớn nhất. So cột GDP/người: 13 095 lớn nhất. Quy mô và bình quân phản ánh hai khía cạnh khác nhau.
Nguồn lực và mức độ phụ thuộc khác nhau
Quy mô GDP các nước chênh lệch do khác biệt nguồn lực, dân số, cơ sở sản xuất và khả năng khai thác. Nhiều nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào vốn, công nghệ, thị trường ngoài nước, ảnh hưởng khả năng phát triển và mức thu được trong các chuỗi giá trị.
Các nước có hoạt động cải cách, hội nhập và phát triển những ngành mới. Không chỉ dùng nhãn đang phát triển để giải thích mọi kết quả; cần chỉ ra nguồn lực và quá trình tác động cụ thể.
Bài luyện
Chênh lệch GDP tổng Bra-xin và Mê-hi-cô trong bảng là bao nhiêu?
Đó là tổng, không phải chênh lệch.
1 860 là hiệu GDP/người hai nước theo thứ tự ngược, có đơn vị khác.
Đúng. 1 448,6 − 1 090,5 = 358,1.
Hiệu hai GDP tổng giữ đơn vị tỉ USD.
Lời giải
Chọn đúng đại lượng và phép trừ: 1 448,6 − 1 090,5 = 358,1 tỉ USD. Không lấy hiệu cột bình quân trả lời câu hỏi tổng GDP.
Giá hiện hành và giới hạn so sánh
GDP theo giá hiện hành phản ánh giá trị bằng tiền ở thời điểm thống kê. Khi so qua năm bằng USD, biến động giá, tỉ giá và quy mô sản xuất có thể cùng tác động. Vì vậy mức tăng GDP theo USD giá hiện hành không tự là tốc độ tăng thực của nền kinh tế.
GDP/người là bình quân, chưa cho biết mức phân phối giữa các nhóm dân cư. Muốn đánh giá chất lượng sống cần bổ sung các chỉ tiêu xã hội và phân phối phù hợp.
Bài luyện
Vì sao chưa thể coi mức tăng GDP bằng USD giá hiện hành là tăng lượng sản phẩm tương ứng?
Không có giả thiết này để suy như vậy.
Đúng. Giá trị tiền không chỉ do lượng sản phẩm.
Hai đại lượng khác nhau.
Bảng nêu đơn vị rõ.
Lời giải
Tăng trưởng thực cần loại ảnh hưởng giá theo phương pháp thống kê phù hợp. Không suy trực tiếp chỉ từ chênh lệch USD giá hiện hành.
Bài luyện
Muốn giải thích chênh lệch quy mô kinh tế hai nước, cách nào có căn cứ hơn?
Đúng. Có những nhân tố cụ thể để phân tích.
Một nhãn chưa giải thích được kết quả từng nước.
Quy mô dân số khác nhau có thể làm thứ hạng khác.
Tổng khu vực cần đủ phạm vi và phép tổng hợp phù hợp.
Lời giải
Giải thích cần nhân tố và cơ chế, không thay bằng nhãn hoặc một thước đo khác. Giữ phạm vi của mẫu quốc gia trong bảng.
Đang học