Tốc độ không ổn định
Bảng 7.2 SGK cho các mốc sau, đơn vị %. Nguồn: Ngân hàng Thế giới, 2022.
| Năm | Tốc độ tăng GDP |
|---|---:|
| 1961 | 6,2 |
| 1980 | 6,7 |
| 2000 | 3,6 |
| 2010 | 6,4 |
| 2019 | 0,7 |
| 2020 | −6,6 |
Có những mốc tăng nhanh, chậm và giảm. Số −6,6% năm 2020 biểu thị GDP giảm theo cơ sở tính tăng trưởng của nguồn; không có nghĩa tổng GDP là một số âm.
Bài luyện
Ý nghĩa phù hợp của tốc độ tăng GDP −6,6% là gì?
Đã đổi đại lượng và đơn vị.
Dấu âm biểu thị giảm.
Tốc độ không phải bình quân bằng tiền.
Đúng. Đây là tốc độ âm, không phải giá trị tổng âm.
Lời giải
Phần trăm tăng trưởng âm biểu thị mức giảm tương đối. Tổng giá trị nền kinh tế vẫn là đại lượng khác.
Giải thích bằng nhiều mối liên hệ
SGK nêu phụ thuộc vốn, công nghệ, thị trường nước ngoài; bất ổn chính trị–xã hội; thiên tai và dịch bệnh có thể làm kinh tế biến động. SGV đặt tăng trưởng âm năm 2020 trong bối cảnh đại dịch COVID-19.
Cần nối tác nhân với khâu ảnh hưởng như đầu tư, sản xuất, vận tải hoặc tiêu dùng. Biểu đồ cho thấy diễn biến, còn giải thích nguyên nhân phải dựa thêm tư liệu, không suy một đường tăng giảm tự chứng minh toàn bộ nguyên nhân.
Bài luyện
Tốc độ từ 0,7% năm 2019 xuống −6,6% năm 2020 thay đổi bao nhiêu?
Hiệu tỉ lệ không trực tiếp cho số tiền.
Mức cuối thấp hơn đầu; cần xác định chiều biến động.
Đúng. 0,7 − (−6,6) = 7,3.
Đã xử lí sai dấu âm khi lấy hiệu.
Lời giải
Mức thay đổi = −6,6 − 0,7 = −7,3 điểm phần trăm, tức giảm 7,3 điểm. Không chuyển thành giá trị GDP bằng tiền.
Tự vẽ và đọc biểu đồ
Tự vẽ biểu đồ đường từ bảng: ghi tên; trục tung %, có cả giá trị âm và đường 0; trục hoành lần lượt 1961, 1980, 2000, 2010, 2019, 2020. Khoảng năm tương ứng 19, 20, 10, 9, 1 năm, phải thể hiện đúng tỉ lệ trên trục thời gian.
Đặt và nối các điểm, ghi chú nguồn, kiểm riêng dấu âm năm 2020. Nếu hai nhãn cuối gần nhau, có thể bố trí nhãn lệch nhau nhưng giữ vị trí điểm đúng năm. Viết nhận xét dựa trên các mốc, phân biệt mô tả với giải thích. Sản phẩm cần có biểu đồ tự vẽ và nhận xét.
Bài luyện
Đặc điểm nào cần có trên biểu đồ đường từ bảng?
Không được sửa dữ liệu để đổi hình.
Đúng. Cần phản ánh cả giá trị và thời gian.
Đã loại dữ liệu âm của bảng.
Khoảng năm không đều trên trục thời gian.
Lời giải
Từ bảng phải giữ nguyên số, dấu, đơn vị và năm. Trục năm có khoảng cuối chỉ một năm, khác các khoảng dài trước đó.
Bài luyện
Phát biểu nào phân biệt đúng nhận xét và giải thích?
Đúng. Hai bước cần căn cứ tương ứng.
Đường biểu diễn chưa chứa toàn bộ thông tin nguyên nhân.
Tổng khu vực không chứng minh diễn biến đồng đều.
Cần sản phẩm vẽ và nhận xét riêng.
Lời giải
Mô tả dựa trên dữ liệu; giải thích cần kiến thức và nguồn bổ sung. Bài thực hành còn yêu cầu tự tạo biểu đồ.
Đang học