Quy mô và tốc độ tăng là hai chỉ tiêu
Trích bảng 12.1 SGK; GDP theo giá hiện hành, đơn vị tỉ USD; tốc độ tăng GDP, đơn vị %.
| Năm | GDP khu vực | Tăng GDP (%) |
|---|---:|---:|
| 2000 | 614,7 | 7,0 |
| 2010 | 2 017,3 | 7,8 |
| 2019 | 3 314,1 | 4,5 |
| 2020 | 3 083,3 | −1,1 |
Nguồn: SGK Địa lí 11 KNTT, tr.53; Ngân hàng Thế giới, 2022. Quy mô năm 2020 lớn hơn năm 2000 nhưng thấp hơn năm 2019. Tốc độ tăng GDP năm 2020 âm, thể hiện kinh tế thu hẹp theo chỉ tiêu tăng trưởng của bảng.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng từ bảng?
3 083,3 thấp hơn 3 314,1 ở hai mốc cuối.
−1,1 là tốc độ tăng %, không phải quy mô GDP.
Bảng có các mức khác nhau và chỉ cho một số năm.
Đúng. Cần so đúng từng cặp mốc.
Lời giải
So quy mô: 3 083,3 > 614,7 nhưng 3 083,3 < 3 314,1. Cần phân biệt tăng đầu–cuối giai đoạn với tăng ở mọi mốc và giữ riêng quy mô, tốc độ tăng.
Nguồn lực cần điều kiện để phát huy
Vị trí kết nối, tài nguyên, nguồn lao động và thị trường tạo cơ sở phát triển. Thu hút vốn, công nghệ, xây dựng hạ tầng, nâng kĩ năng và tham gia liên kết giúp các nước khai thác những cơ hội đó.
Ví dụ minh họa: một cơ sở chế biến gần vùng nguyên liệu còn cần điện, đường, lao động, tiêu chuẩn và đầu ra. Các yếu tố phối hợp giải thích kết quả tốt hơn việc quy mọi thành tựu chỉ về vị trí hay dân số.
Bài luyện
Chuỗi giải thích nào phù hợp với ví dụ chế biến?
Quy mô lao động khác chất lượng lao động.
Kết nối còn phụ thuộc mạng hạ tầng và tổ chức.
Đúng. Các điều kiện bổ sung cho nhau.
Thị trường và chất lượng vẫn cần được xét.
Lời giải
Tài nguyên và vị trí tạo khả năng, còn hạ tầng, con người, công nghệ, vốn và thị trường giúp biến khả năng thành sản phẩm có thể tiêu thụ. Không có một nhân tố tự thay tất cả.
Năng động nhưng còn phân hóa và biến động
Kinh tế giữa các nước có mức phát triển khác nhau. Nâng năng lực lao động, cải thiện hạ tầng, môi trường sản xuất và khả năng thích ứng trước biến động thương mại, dòng vốn, thiên tai, dịch bệnh là các yêu cầu quan trọng.
Bảng GDP giá hiện hành bằng USD chịu ảnh hưởng của giá và quy đổi tiền tệ. Không lấy chênh lệch hai mức USD để thay tốc độ tăng trưởng thực. Các mốc 2000, 2010, 2019, 2020 cũng cách nhau 10, 9, 1 năm; nếu vẽ trục thời gian phải giữ khoảng năm phù hợp.
Bài luyện
Vì sao không dùng ngay chênh lệch GDP USD hiện hành để thay tăng trưởng thực?
Một bên đo giá trị, một bên đo tỉ lệ thay đổi.
Đúng. Hai loại thông tin có cơ sở đo khác nhau.
Cùng đơn vị tiền chưa loại ảnh hưởng giá và tỷ giá.
Năm là thông tin cần giữ khi so sánh.
Lời giải
GDP giá hiện hành đo giá trị bằng giá của thời điểm tương ứng. Đánh giá tăng trưởng thực cần dữ liệu thích hợp về giá so sánh hoặc chỉ tiêu tăng trưởng được nguồn xác định.
Bài luyện
Khi vẽ diễn biến quy mô theo bốn mốc, cách đặt năm nào đúng?
Đúng. Không biến các khoảng khác nhau thành cùng độ dài.
Độ dốc sẽ không phản ánh cùng cơ sở thời gian.
Không được sửa dữ liệu nguồn cho thuận vẽ.
Đã trộn hai đại lượng khác nhau.
Lời giải
Trục thời gian phải phản ánh khoảng năm khi dùng biểu đồ diễn biến. Dữ liệu gốc có khoảng 10/9/1 năm; không sửa nhãn hoặc trộn tốc độ và quy mô.
Đang học