Khí hậu và nguồn nước ở Đông Nam Á

Đông Nam Á phổ biến khí hậu nóng ẩm, tạo điều kiện cho sinh vật phát triển và nông nghiệp nhiệt đới. Lục địa chủ yếu có khí hậu nhiệt đới gió mùa; hải đảo có khí hậu xích đạo, cận xích đạo và nhiệt đới gió mùa. Độ cao cũng tạo sự phân hóa khí hậu. Nhiệt và ẩm thuận lợi cho nhiều vụ, nhiều loại cây, nhưng sản xuất phải thích ứng mùa mưa–khô, bão, lũ hoặc hạn ở từng nơi. Không suy mọi địa điểm mưa đều quanh năm từ đặc điểm chung của khu vực.

Lục địa có mạng lưới sông khá dày, với Mê Công, I-ra-oa-đi, sông Hồng, Chao Phray-a. Chế độ nước thường theo mùa. Trên nhiều đảo, sông thường ngắn và nhiều nước; địa hình cùng lượng mưa làm khả năng sử dụng khác nhau. Sông cung cấp nước, phù sa, thủy sản, có giá trị giao thông, thủy điện, du lịch ở nơi thích hợp. Hồ Tôn-lê Sáp ở Cam-pu-chia, In-lê ở Mi-an-ma, Tô-ba ở In-đô-nê-xi-a góp phần điều tiết, trữ nước, cung cấp thủy sản hoặc phát triển du lịch. Không phải mọi sông hay mọi đoạn sông đều có cùng thế mạnh.

Mưa theo mùa có thể gây thiếu nước vào mùa khô và thừa nước, ngập lụt vào mùa mưa. Bão và biến đổi khí hậu làm tăng yêu cầu chủ động phòng ngừa; các dạng thiên tai có nguyên nhân và phạm vi khác nhau. Cần tiết kiệm, bảo vệ chất lượng nước, giữ rừng đầu nguồn, điều tiết và có kế hoạch sản xuất phù hợp. Với lưu vực qua nhiều nước, phối hợp thông tin và sử dụng nước giúp xử lí quan hệ thượng lưu–hạ lưu. Không coi xây một công trình là tự giải quyết mọi vấn đề.