Rừng và đa dạng sinh học
Đông Nam Á có các hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới, rừng nhiệt đới gió mùa và nhiều loài sinh vật. Rừng có giá trị lâm sản, dược liệu, du lịch; đồng thời giữ đất, hỗ trợ điều hòa nước, bảo tồn môi trường sống.
Khai thác quá mức và suy giảm rừng gây sức ép lên đa dạng sinh học, đất và nước. Bảo vệ rừng cần đi cùng phục hồi, sử dụng lâm sản hợp lí và sinh kế phù hợp, không chỉ tăng lượng gỗ lấy ra.
Bài luyện
Cách đánh giá rừng nào đầy đủ hơn?
Đã bỏ chức năng sinh thái và nhiều giá trị sử dụng.
Lượng khai thác không tự đo được bảo tồn.
Phục hồi cần hoạt động và điều kiện thực tế.
Đúng. Rừng có nhiều chức năng liên quan nhau.
Lời giải
Rừng vừa cung cấp sản phẩm vừa duy trì những chức năng sinh thái. Đánh giá cần xét các quan hệ này cùng trạng thái tài nguyên, không dùng một chỉ tiêu khai thác thay toàn bộ.
Tài nguyên khoáng sản không phân bố đều
Các loại khoáng sản được SGK nêu gồm thiếc, than đá, sắt, bô-xít, dầu mỏ và khí tự nhiên. Chúng cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu cho công nghiệp, đồng thời có thể tạo nguồn xuất khẩu.
Khả năng phát triển ngành không chỉ dựa vào việc có khoáng sản, mà còn cần trữ lượng có thể khai thác, chất lượng, vốn, công nghệ, hạ tầng, thị trường và quản lí môi trường. Không suy một nước có đủ mọi khoáng sản từ danh mục chung của cả khu vực.
Bài luyện
Một nước có khoáng sản. Thông tin nào còn cần để đánh giá khả năng khai thác?
Quy mô dân không thay thông tin mỏ.
Tài nguyên có phân bố khác nhau.
Đúng. Có tài nguyên chưa đủ quyết định hiệu quả.
Cần xét điều kiện khai thác và tiêu thụ.
Lời giải
Tài nguyên là tiền đề; khai thác còn phụ thuộc khả năng kĩ thuật, kinh tế và giới hạn môi trường. Không đồng nhất tiềm năng tự nhiên với sản phẩm hay hiệu quả đã có.
Kinh tế biển và bảo vệ nguồn lợi
Biển gắn với Đông Nam Á có nguồn lợi thủy sản, khoáng sản, nhiều bãi biển, vịnh và điều kiện xây dựng cảng. Nhờ đó có thể phát triển khai thác, nuôi trồng, vận tải, du lịch và các dịch vụ liên quan ở địa bàn phù hợp.
Các hoạt động có thể hỗ trợ nhau nhưng cũng gây sức ép môi trường. Ví dụ minh họa: cảng và du lịch cùng cần chất lượng nước tốt; quản lí chất thải và bảo vệ hệ sinh thái ven biển giúp duy trì nguồn lợi. Khi xác định lãnh thổ, biển đảo và ranh giới phải đọc nguồn chính thức, không tự vẽ ranh giới từ suy đoán.
Bài luyện
Nhóm hoạt động nào phù hợp với các điều kiện biển được nêu?
Môi trường là điều kiện của du lịch và đời sống.
Đúng. Mỗi hoạt động dựa vào điều kiện riêng.
Không phù hợp điều kiện tự nhiên của hoạt động.
Độ sâu, luồng, kết nối và thị trường khác nhau.
Lời giải
Nguồn lợi, cảnh quan và vị trí biển tạo nhiều khả năng kinh tế. Muốn lựa chọn hoạt động cần xét điều kiện cụ thể và tương tác môi trường.
Bài luyện
Cách khai thác nào phù hợp hơn với phát triển lâu dài?
Đúng. Giữ cơ sở tài nguyên cho hoạt động về sau.
Chưa xét hiệu quả và khả năng duy trì nguồn lợi.
Chất thải tiếp tục tác động tới hệ sinh thái và hoạt động khác.
Nguồn lực vẫn cần được tổ chức sử dụng hợp lí.
Lời giải
Phát triển lâu dài cần cả hiệu quả sử dụng và bảo vệ khả năng tái tạo của nguồn lợi thích hợp. Với khoáng sản không tái tạo, càng cần tiết kiệm, công nghệ và quản lí tác động.
Đang học