Bốn phần trong bảng nguồn
Cơ cấu ngành phản ánh đóng góp của nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp và xây dựng; dịch vụ. Riêng bảng 1.1 SGK còn trình bày thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm để đủ tổng GDP theo cách thống kê của bảng.
Không bỏ phần thuế rồi coi ba phần còn lại tự bằng 100%. Khi nhận xét một ngành, cần nêu đúng nhóm ngành trong nguồn, cùng năm và đơn vị phần trăm.
Bài luyện
Vì sao không được bỏ cột thuế sản phẩm trừ trợ cấp trong bảng 1.1 rồi coi ba phần còn lại là 100% GDP?
Không được tự đổi cách phân loại của bảng.
Bảng cho các giá trị khác 0.
Cơ cấu đầy đủ có tổng 100%, với sai số làm tròn nếu có.
Đúng. Phải giữ cấu trúc của số liệu nguồn.
Lời giải
Cần giữ đủ các bộ phận mà bảng nguồn dùng để tạo tổng. Bỏ một phần làm thay mẫu số hoặc thiếu cơ cấu, không thể coi ba giá trị còn lại là tổng đầy đủ.
So sánh Đức và Việt Nam năm 2020
Đơn vị: %. Bảng trích hai dòng của bảng 1.1 SGK, không phải số hiện tại.
| Bộ phận | Đức | Việt Nam |
|---|---:|---:|
| Nông, lâm, thủy sản | 0,7 | 12,7 |
| Công nghiệp, xây dựng | 26,5 | 36,7 |
| Dịch vụ | 63,3 | 41,8 |
| Thuế sản phẩm trừ trợ cấp | 9,5 | 8,8 |
Nguồn: SGK Địa lí 11 KNTT, bảng 1.1, tr.6. Từng cột quốc gia cộng được 100%.
Dịch vụ có tỉ trọng lớn nhất trong các phần được trình bày ở cả hai nước; Đức có tỉ trọng dịch vụ cao hơn Việt Nam 63,3 − 41,8 = 21,5 điểm phần trăm. Không đọc kết quả này thành 21,5 tỉ USD.
Bài luyện
Chênh lệch tỉ trọng dịch vụ giữa 63,3% và 41,8% là bao nhiêu?
Đây là tổng, không phải chênh lệch.
Tăng tương đối cần chia hiệu cho mốc đầu, không bằng hiệu đơn thuần.
Đúng. Lấy hiệu hai tỉ trọng cùng đại lượng.
Phép trừ phần trăm không cho giá trị tiền.
Lời giải
63,3 − 41,8 = 21,5 điểm phần trăm. Phải phân biệt chênh lệch tỉ trọng với số tiền hoặc mức tăng tương đối.
Cơ cấu không thay quy mô và quá trình
Tỉ trọng lớn hơn chưa chắc cho giá trị tuyệt đối lớn hơn vì tổng GDP có thể khác nhau. Muốn tính giá trị của một phần, cần GDP tổng cùng năm, cùng cách đánh giá và cơ cấu tương ứng. Không lấy GDP năm 2021 nhân tỉ trọng năm 2020 rồi gọi là giá trị chính xác của một năm.
Theo khái quát trong SGK, nhóm phát triển có dịch vụ giữ vai trò lớn và chú trọng ngành hàm lượng tri thức cao; nhóm đang phát triển chuyển dịch cơ cấu gắn với công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Kết quả từng nước và giai đoạn khác nhau, không từ một cặp số suy quy luật tăng giảm của mọi nước.
Bài luyện
Hai nước có tỉ trọng dịch vụ khác nhau. Muốn so giá trị dịch vụ tuyệt đối cần thêm gì?
Cần cùng thời điểm và cơ sở tính phù hợp.
Đúng. Giá trị bộ phận phụ thuộc cả tổng và tỉ trọng.
Diện tích hình in không cho giá trị GDP.
Tổng GDP khác nhau có thể làm kết quả khác.
Lời giải
Giá trị bộ phận = tổng tương ứng × tỉ trọng/100. Tổng và tỉ trọng phải khớp năm, phạm vi, cách đánh giá; không suy quy mô chỉ từ cơ cấu.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng từ riêng bảng hai quốc gia năm 2020?
Đúng. 63,3 và 41,8 đều lớn nhất trong từng cột.
So giữa hai nước khác với so các bộ phận trong một nước.
Mẫu số là GDP Việt Nam, không phải Đức.
Một năm không cho diễn biến mọi năm.
Lời giải
So trong từng cột: dịch vụ Đức 63,3%, Việt Nam 41,8%, đều lớn nhất. Bảng chưa mô tả chuỗi thời gian hoặc cho phép đổi mẫu số giữa hai nước.
Đang học