Ba nhóm tuổi và tổng 100%
Bảng trích từ bảng 11.1 SGK, đơn vị %:
| Năm | Dưới 15 | 15–64 | Từ 65 |
|---|---:|---:|---:|
| 2000 | 31,8 | 63,3 | 4,9 |
| 2010 | 28,0 | 66,0 | 6,0 |
| 2020 | 25,2 | 67,7 | 7,1 |
Nguồn: SGK Địa lí 11 KNTT, tr.50; Liên hợp quốc, 2022. Nhóm cuối là người **từ 65 tuổi trở lên**. Mỗi hàng năm có tổng 100%; các nhóm dùng cùng phạm vi dân số khu vực.
Bài luyện
Kiểm tra nào phù hợp khi đọc bảng cơ cấu tuổi?
Các năm không phải những phần của cùng một tổng.
Tỉ trọng tuổi không phải số lao động có việc làm.
Cần giữ đủ các nhóm của tổng.
Đúng. Ba nhóm tạo thành dân số năm đó.
Lời giải
Ba nhóm tuổi không chồng lấn và bao quát dân số theo bảng. Tổng phải được xét trong từng năm; phần trăm tuổi không tự cho số lao động đang làm việc.
Cơ hội từ nhóm tuổi 15–64
Tỉ trọng nhóm 15–64 tăng từ 63,3% lên 67,7%, tức tăng 4,4 điểm phần trăm. Tỉ trọng lớn của nhóm này tạo cơ hội huy động nguồn nhân lực, tiết kiệm và đầu tư; thường được phân tích cùng cơ cấu dân số vàng.
Tuổi 15–64 là nhóm tuổi thống kê, không có nghĩa tất cả đã tham gia lao động hay có việc làm. Để phát huy cơ hội cần giáo dục, đào tạo, chăm sóc sức khỏe và việc làm có năng suất. Các quốc gia không nhất thiết cùng ở một giai đoạn dân số.
Bài luyện
Tỉ trọng 15–64 tăng từ 63,3% lên 67,7% nghĩa là gì?
Chênh lệch tỉ trọng không trực tiếp là chênh lệch số người.
Các nhóm có diễn biến khác và tổng phải bằng 100%.
Đúng. Lấy hai tỉ trọng cùng nhóm để tính hiệu.
Bảng cơ cấu tuổi không cho trạng thái việc làm.
Lời giải
67,7 − 63,3 = 4,4 điểm phần trăm. Muốn tính số người phải dùng quy mô dân tương ứng; muốn biết việc làm cần chỉ tiêu lao động riêng.
Già hóa cùng yêu cầu xã hội
Nhóm dưới 15 giảm tỉ trọng, còn nhóm từ 65 tuổi trở lên tăng từ 4,9% lên 7,1%, tức tăng 2,2 điểm phần trăm. Đây là biểu hiện chuyển dịch theo hướng già hóa trong giai đoạn của bảng.
Cần chuẩn bị y tế, chăm sóc, an sinh, đồng thời sử dụng và nâng chất lượng nguồn lao động phù hợp. Theo SGK, cơ cấu giới tính năm 2020 của khu vực tương đối cân bằng; không từ tổng khu vực suy từng nước, từng tuổi đều giống nhau.
Bài luyện
Dấu hiệu nào trong bảng cho thấy xu hướng già hóa?
Nhu cầu chăm sóc và an sinh vẫn cần được chuẩn bị.
Đúng. Cơ cấu chuyển về các nhóm tuổi cao hơn.
Quy mô và cơ cấu tuổi là hai góc nhìn khác.
Tổng cơ cấu vẫn bằng 100%.
Lời giải
Bảng cho dưới 15 tuổi giảm 31,8% xuống 25,2%, từ 65 tuổi tăng 4,9% lên 7,1%. Nhận xét xu hướng phải dựa vào dịch chuyển tỉ trọng, không chỉ tổng dân.
Bài luyện
Cách ứng xử nào phù hợp với đồng thời cơ hội lao động và già hóa?
Đúng. Xử lí cả cơ hội sản xuất lẫn nhu cầu xã hội.
Số lượng không tự tạo năng suất.
Đã bỏ khác biệt giữa quốc gia.
Bảng không có thông tin lương cá nhân.
Lời giải
Cơ cấu tuổi đặt ra nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Năng lực lao động và an sinh bổ sung cho nhau; số liệu trung bình cần được phân tích thêm theo từng nước và nhóm người.
Đang học