Hai lớp thông tin không thay nhau
Mở hình 11.4, tr.50 SGK. Màu nền thể hiện mật độ dân số theo quốc gia: dưới 100; từ 100 đến dưới 200; từ 200 người/km² trở lên. Vòng tròn đô thị biểu thị các nhóm dân số: dưới 5; từ 5 đến dưới 10; từ 10 triệu người trở lên.
Một lớp dùng người/km² để nói mức tập trung trung bình; lớp kia dùng triệu người để nói quy mô dân đô thị. Vòng tròn không thể hiện diện tích đô thị, còn màu quốc gia không cho mật độ mọi địa điểm bên trong nước đó.
Bài luyện
Một quốc gia được tô nhóm từ 200 người/km² trở lên. Có thể kết luận gì?
Trung bình quốc gia không biểu thị mọi nơi bên trong.
Đã đổi mật độ thành diện tích đô thị.
Không thể suy tổng dân như vậy từ nhóm mật độ.
Đúng. Giữ đúng đơn vị lãnh thổ của màu nền.
Lời giải
Màu nền được tổng hợp theo quốc gia. Mật độ trung bình là số dân trên diện tích tương ứng, không chứng minh phân bố đồng đều ở mọi đơn vị nhỏ.
Đông ở nơi thuận lợi, thưa ở nhiều vùng khó tiếp cận
Theo SGK, dân cư tập trung ở đồng bằng, ven biển và những nơi có điều kiện sản xuất, giao thông thuận lợi; thưa hơn ở nhiều miền núi. Năm 2020, mật độ trung bình khu vực khoảng 149 người/km²; Xin-ga-po khoảng 8 019, Lào khoảng 31 người/km². Đây là các số trung bình ở cùng mốc, không phải hiện trạng mọi năm.
Sự khác biệt gắn với địa hình, đất, nước, lịch sử cư trú, việc làm và kết nối. Quy mô dân và diện tích cùng ảnh hưởng mật độ, nên một nước ít dân vẫn có thể có mật độ cao khi diện tích nhỏ.
Bài luyện
Vì sao không chỉ dùng tổng dân để so mật độ?
Không có quy luật tuyệt đối như vậy.
Dân số và diện tích phải cùng phạm vi.
Đúng. Cần cả tử số và mẫu số.
Hai chỉ tiêu có đơn vị và cách tính khác.
Lời giải
Mật độ = số dân/diện tích, với các đơn vị thống nhất. Thiếu diện tích sẽ không biết mức tập trung; cũng không được ghép dân của nơi này với diện tích nơi khác.
Tự đọc rồi giải thích
Từ hình 11.4, chọn hai quốc gia ở hai nhóm mật độ khác nhau và một đô thị có tên. Ghi đúng nhóm, đơn vị và năm 2020; sau đó mở hình 11.1 để xem địa hình hoặc vị trí có thể liên quan.
Viết một nhận xét phân bố và một câu giải thích có điều kiện. Để nói chi tiết bên trong một nước cần bản đồ hoặc dữ liệu có độ phân giải phù hợp; không phóng to hình rồi giả định có thêm thông tin. Tên và điểm đô thị trên bản đồ cũ cũng không thay dữ liệu địa giới hành chính sau năm 2025.
Bài luyện
Vòng tròn nhóm từ 10 triệu người trở lên trên bản đồ cho biết điều gì?
Nhóm mở và phạm vi đô thị không cho số chính xác hiện tại.
Đúng. Đọc đúng chỉ tiêu và nhóm của chú giải.
Chú giải dùng dân số, không dùng diện tích.
Đã lẫn quy mô với mật độ.
Lời giải
Vòng tròn là nhóm quy mô dân đô thị. Không thể đổi thành diện tích, mật độ hoặc dân số hành chính chính xác ở năm khác khi chưa đối chiếu phạm vi.
Bài luyện
Cách giải thích phân bố nào có căn cứ hơn?
Đúng. Có nhiều nhân tố liên hệ nhau.
Ven biển cũng có điều kiện khác nhau.
Bản đồ không có mức chi tiết đó.
Tên điểm không thay hồ sơ phạm vi và thời gian.
Lời giải
Phân bố hình thành trong tương tác tự nhiên và kinh tế–xã hội. Mỗi kết luận cần dữ liệu đúng cấp không gian và đúng mốc, tránh suy chi tiết vượt thông tin nguồn.
Đang học