Phong hóa: phá hủy và biến đổi đá tại chỗ

Phong hóa là quá trình phá hủy, làm biến đổi đá và khoáng vật dưới tác động của nhiệt độ, nước, sinh vật… Kết quả tạo ra lớp vật liệu phong hóa. Điểm cần nhớ là vật liệu có thể thay đổi ngay tại nơi đá đang tồn tại, chưa cần bị đưa đi xa. Khi đá nứt vỡ tại chỗ, đó có thể là phong hóa. Khi sản phẩm ấy bị dòng nước cuốn khỏi nơi ban đầu, cần xét thêm bóc mòn và vận chuyển. Phân biệt quá trình dựa vào dấu hiệu, không chỉ dựa vào việc trong tình huống có nước.

| Kiểu phong hóa | Dấu hiệu và ví dụ minh họa | |---|---| | Vật lí | Đá vỡ nhỏ, không đổi thành phần hóa học; nước đóng băng trong khe làm đá nứt | | Hóa học | Thành phần, tính chất hóa học bị biến đổi; nước có chất hòa tan tác động đến đá vôi | | Sinh học | Sinh vật tác động; rễ cây làm mở rộng khe đá, chất do sinh vật tạo ra có thể làm biến đổi khoáng vật | Trong thực tế, các quá trình có thể phối hợp. Phân loại giúp nhận ra cơ chế nổi bật, không có nghĩa mọi mẫu đá chỉ chịu đúng một tác động.

Rễ cây phát triển trong khe đá có thể làm khe rộng hơn; đồng thời sinh vật còn tạo các chất tác động hóa học đến khoáng vật. Vì vậy, phong hóa sinh học có thể làm thay đổi cả kích thước lẫn thành phần vật liệu. Phong hóa cung cấp vật liệu cho những quá trình tiếp theo. Khí hậu, loại đá, nước và sinh vật khác nhau khiến phong hóa có cường độ, hình thức khác nhau giữa các nơi. Không suy từ một ví dụ rằng mọi vùng có cùng tốc độ phong hóa.