Tự nhiên tạo điều kiện và giới hạn
Tính chất, độ phì đất ảnh hưởng cây trồng; địa hình ảnh hưởng quy mô, cách canh tác và dùng máy. Nhiệt, mưa, mùa ảnh hưởng loại cây, thời vụ và rủi ro; nước cần cho tưới, sinh vật thủy sinh. Nguồn sinh vật tự nhiên còn là cơ sở tạo giống.
Muốn giải thích sự phù hợp của một cây hoặc con phải xét đồng thời các điều kiện. Có nhiệt độ thích hợp chưa đủ nếu nước, đất hoặc môi trường nuôi không đáp ứng.
Bài luyện
Một giống cây phù hợp nhiệt độ nhưng đất luôn úng trong khi giống cần thoát nước. Cần nhận xét thế nào?
Đã bỏ yêu cầu thoát nước của giống.
Tên giống không thay điều kiện thực tế.
Yêu cầu nước và thoát nước khác nhau giữa các loại, giống.
Đúng. Nhiệt chỉ là một trong các điều kiện.
Lời giải
Sản xuất phải đáp ứng các yêu cầu phối hợp. Một điều kiện phù hợp không bù tự động cho một điều kiện khác đang hạn chế sinh trưởng.
Kinh tế – xã hội tổ chức khả năng sản xuất
Dân cư, lao động vừa sản xuất vừa tiêu dùng. Chính sách, quan hệ sở hữu và tổ chức sử dụng đất định hướng cách sản xuất; công nghệ làm đổi kĩ thuật, năng suất, chất lượng. Chế biến, bảo quản, vận tải và thị trường ảnh hưởng khả năng bán sản phẩm, chuyên môn hóa.
Nhu cầu về loại sản phẩm, chất lượng, thời gian cung ứng có thể làm hướng phát triển thay đổi. Tuy nhiên, đáp ứng thị trường vẫn phải xét điều kiện tự nhiên, năng lực tổ chức và tác động môi trường.
Đọc sơ đồ rồi giải thích cơ chế
Sơ đồ chia hai nhóm để dễ nhận diện; trong thực tế chúng phối hợp. Ví dụ minh họa: một vùng trồng cây ăn quả có đất, khí hậu phù hợp nhưng tổn thất sau thu hoạch cao. Đầu tư bảo quản và kết nối nơi tiêu thụ có thể giải quyết một điểm hạn chế, nhưng vẫn cần chất lượng và tổ chức thu hoạch.
Khi đọc sơ đồ nhân tố trang 68 SGK, chọn một mũi liên hệ rồi nêu tác động cụ thể; không chỉ chép lại tên các ô.
Bài luyện
Tình huống cây ăn quả bị tổn thất nhiều sau thu hoạch cần ưu tiên xem khâu nào đang hạn chế?
Mở điểm bán chưa trực tiếp khắc phục khâu bảo quản gây tổn thất đã nêu.
Thị trường và bảo quản vẫn cần chất lượng phù hợp.
Đúng. Các khâu ấy trực tiếp liên quan vấn đề sau thu hoạch.
Tăng sản lượng có thể chưa giải quyết tổn thất đang có.
Lời giải
Giải pháp cần khớp nguyên nhân. Nếu mất mát nằm sau thu hoạch, phải kiểm khâu thu hoạch, bảo quản, vận tải, tiêu thụ thay vì chỉ mở rộng đầu vào sản xuất.
Bài luyện
Vì sao nhu cầu thị trường có thể làm cơ cấu cây trồng thay đổi theo thời gian?
Thông tin nhu cầu giúp tổ chức sản xuất phù hợp.
Đúng. Hướng sản xuất cần thích ứng nhu cầu trong điều kiện phù hợp.
Thị trường không xóa khác biệt tự nhiên.
Còn chi phí, điều kiện, chất lượng và năng lực cung ứng.
Lời giải
Thị trường tạo tín hiệu về sản phẩm và cách cung ứng. Đáp ứng tín hiệu ấy cần kết hợp nguồn lực, kĩ thuật và giới hạn của địa bàn.
Bài luyện
Muốn giải thích vì sao một cây trồng nhiều ở địa phương, cách làm nào có căn cứ?
Đúng. Cần chỉ ra vai trò cụ thể và bằng chứng.
Tên cây không giải thích sự phù hợp hoặc tổ chức sản xuất.
Các nhân tố phối hợp, vai trò phụ thuộc tình huống.
Phạm vi, điều kiện cần khớp với địa phương đang xét.
Lời giải
Một lời giải thích cần nối yêu cầu của cây với điều kiện và tổ chức sản xuất. Có thể thu thập thông tin địa phương, ghi mốc, nguồn và phân biệt bằng chứng với phỏng đoán.
Đang học