Cơ cấu theo cách chia của bảng nguồn
Biểu đồ trong bài dựng lại các giá trị ở hình 4 SGK, năm 2018. Năng lượng chiếm 50,4%; nông nghiệp và chuyển đổi mục đích sử dụng đất 18,4%; giao thông vận tải 11,9%; tòa nhà thương mại và nhà ở 10,9%; công nghiệp khác 5,2%; chất thải và nước thải 3,2%. Tổng sáu nhóm bằng 100%.
Các nhóm được đọc theo cách phân chia của nguồn. Không cộng thêm điện đã phân bổ trong “năng lượng” vào từng ngành theo một hệ thống khác vì có thể tính trùng. Biểu đồ cho tỉ trọng theo hoạt động của năm 2018, không cho số tấn phát thải nếu thiếu tổng lượng.
Bài luyện
Theo biểu đồ năm 2018, hai nhóm năng lượng và nông nghiệp, chuyển đổi đất cộng lại chiếm bao nhiêu?
32,0 là hiệu hai tỉ trọng, không phải tổng.
Đây mới là tỉ trọng nhóm năng lượng.
Đây mới là tỉ trọng nhóm nông nghiệp và chuyển đổi đất.
Đúng. 50,4 + 18,4 = 68,8.
Lời giải
Hai nhóm riêng trong cách chia nguồn được cộng: 50,4% + 18,4% = 68,8% tổng phát thải năm 2018 theo biểu đồ.
Bài luyện
Tỉ trọng giao thông 11,9% cao hơn tòa nhà 10,9% bao nhiêu?
Đây là tổng hai tỉ trọng.
Không có tổng lượng để đổi tỉ trọng sang số tấn.
Đúng. Lấy hiệu hai tỉ trọng cùng mẫu số.
Tỉ lệ tăng tương đối cần chia cho 10,9; không bằng 1,0%.
Lời giải
11,9 − 10,9 = 1,0 điểm phần trăm. Hiệu tỉ trọng dùng điểm phần trăm; không tự biến thành triệu tấn hoặc tỉ lệ tăng tương đối.
Quốc gia và khu vực trong hình 6
Một phần số liệu hình 6 SGK được trình bày dưới đây. Phải giữ năm 2018 và nhận biết EU là một nhóm khu vực, còn ba dòng đầu là quốc gia; các dòng không có cùng quy mô dân số hoặc nền kinh tế.
| Quốc gia, khu vực | Tỉ trọng (%) |
|---|---:|
| Trung Quốc | 23,9 |
| Hoa Kỳ | 11,8 |
| Ấn Độ | 6,8 |
| Liên minh châu Âu (EU) | 6,7 |
Nguồn: trích hình 6, SGK Chuyên đề học tập Địa lí 10 KNTT, tr.10. Bảng chỉ trích bốn dòng nên không cộng thành 100%. Tỉ trọng toàn bộ các nhóm trong hình gốc cộng được 99,9% do làm tròn.
Ba quốc gia Trung Quốc, Hoa Kỳ, Ấn Độ cộng lại: 23,9 + 11,8 + 6,8 = 42,5%. Nhận xét này không tự cho biết phát thải bình quân đầu người, phát thải tích lũy trong lịch sử hoặc xếp hạng hiện tại.
Bài luyện
Tổng tỉ trọng của Trung Quốc, Hoa Kỳ và Ấn Độ ở bảng là bao nhiêu?
Đây chỉ là tỉ trọng của Trung Quốc.
Đúng. Cộng ba giá trị 23,9; 11,8; 6,8.
Đã cộng thêm EU vào ba quốc gia được hỏi.
Đây mới là tổng hai dòng đầu.
Lời giải
23,9 + 11,8 + 6,8 = 42,5% tổng phát thải theo hình nguồn năm 2018. Giữ đúng ba đối tượng được hỏi.
Bài luyện
Muốn so sánh phát thải bình quân đầu người giữa các quốc gia, bảng tỉ trọng trên đã đủ chưa?
Đúng. Bình quân đầu người cần tử số và mẫu số tương ứng.
Quy mô dân số khác nhau nên không thể suy như vậy.
Số nước không phải dân số của từng nước.
Dân số cần khớp năm và phạm vi lượng phát thải.
Lời giải
Bình quân đầu người bằng lượng phát thải chia dân số. Tỉ trọng tổng chưa có dân số và không tự cho biết chỉ tiêu bình quân.
Nhận xét có căn cứ và trung tính
Thực hành với hình 4 và hình 6: ghi năm, đại lượng, phạm vi; nêu một nhóm có tỉ trọng lớn và một phép tính; sau đó viết một điều chưa thể kết luận từ hình.
Ví dụ: “Theo hình 4, năm 2018 nhóm năng lượng có tỉ trọng lớn nhất trong cách chia của SGK, chiếm 50,4%. Hình này chưa đủ để tính số tấn của từng nhóm.” Không dùng tỉ trọng một năm để quy trách nhiệm toàn bộ lịch sử hoặc đánh giá người dân của một quốc gia.
Bài luyện
Nhận xét nào giữ đúng giới hạn của dữ liệu?
Đã đổi từ toàn cầu năm 2018 sang hiện tại và từng quốc gia.
Cơ cấu theo hoạt động không cung cấp chỉ tiêu bình quân đầu người.
Một năm không phản ánh lượng tích lũy của cả lịch sử.
Đúng. Nêu rõ nguồn, mốc, cách chia và chỉ tiêu.
Lời giải
Nhận xét đúng phải khớp thời gian, cách phân nhóm và phạm vi. Không tự suy dữ liệu hiện tại, bình quân hoặc tích lũy từ cơ cấu một năm.
Đang học