Dân số và chuyển dịch kinh tế cùng tác động
Theo khái quát của chuyên đề, đô thị hóa ở nhóm đang phát triển diễn ra muộn hơn. Từ giữa thế kỉ XX, dân số tăng nhanh và dòng di cư từ nông thôn tìm việc làm, thu nhập ở đô thị góp phần làm quy mô đô thị tăng. Công nghiệp, dịch vụ phát triển tiếp tục tạo sức hút và chuyển đổi cơ cấu lao động.
Những quá trình này có liên hệ, nhưng tốc độ tăng dân và khả năng tạo việc làm, hạ tầng có thể không đồng đều. Không coi mọi đô thị phát triển chỉ vì một nguyên nhân, hoặc mọi nơi trong nhóm đều thiếu quy hoạch.
Bài luyện
Cách giải thích nào phù hợp hơn về động lực đô thị hóa ở nhóm đang phát triển?
Đã loại bỏ những động lực khác được học.
Đô thị hóa gồm chuyển đổi thực tế rộng hơn tên gọi.
Có khác biệt giữa các nước, các đô thị.
Đúng. Nhiều quá trình có thể cùng tác động.
Lời giải
Cần nối tăng dân, di cư và sức hút kinh tế với khả năng đáp ứng của đô thị. Không quy toàn bộ quá trình về một nguyên nhân hoặc một kiểu tổ chức duy nhất.
Quy mô tăng nhanh, tỉ lệ vẫn có thể thấp hơn
Số dân dưới đây tính bằng triệu người; tỉ lệ là phần dân thành thị trong tổng dân số nhóm.
| Năm | Dân thành thị | Tỉ lệ (%) |
|---|---:|---:|
| 1950 | 304,6 | 17,7 |
| 2000 | 1 984,4 | 40,1 |
| 2020 | 3 375,4 | 51,7 |
Nguồn: SGK Chuyên đề học tập Địa lí 10 KNTT, bảng 4, tr.23.
Từ 1950 đến 2020, quy mô tăng khoảng 3 375,4/304,6 ≈ 11,1 lần. Tỉ lệ tăng 34,0 điểm phần trăm. Tuy vậy, năm 2020 tỉ lệ nhóm này vẫn thấp hơn trung bình thế giới 56,2% và nhóm phát triển 79,1%. Không nhầm quy mô tăng nhiều lần với tỉ lệ tăng cùng số lần.
Bài luyện
Theo bảng, quy mô dân thành thị năm 2020 so với 1950 xấp xỉ bao nhiêu lần?
51,7% là tỉ lệ thành thị năm 2020.
3 070,8 triệu người là hiệu quy mô, không phải số lần.
Đúng. Lấy 3 375,4/304,6 và làm tròn một chữ số thập phân.
34,0 là chênh lệch tỉ lệ tính bằng điểm phần trăm.
Lời giải
So quy mô bằng tỉ số: 3 375,4/304,6 ≈ 11,081, làm tròn thành 11,1 lần. Hiệu số người và chênh lệch tỉ trọng là những phép tính khác.
Bài luyện
Từ tỉ lệ 17,7% năm 1950 lên 51,7% năm 2020, chênh lệch là bao nhiêu?
11,1 là số lần quy mô dân thành thị tăng trong ví dụ.
Đúng. Lấy 51,7 − 17,7.
Không được đổi phần trăm sang số người bằng phép trừ này.
Đã cộng hai tỉ lệ.
Lời giải
51,7 − 17,7 = 34,0 điểm phần trăm. Kết quả không có đơn vị triệu người và không phải số lần tăng quy mô.
Khác biệt không chỉ giữa hai nhóm nước
Hình 7 SGK năm 2020 cho Ác-hen-ti-na 92,1%, Bra-xin 87,1%, trong khi Ấn Độ 34,9%, Bu-run-đi 13,7%. Vì vậy, nhận xét nhóm đang phát triển có tỉ lệ nhìn chung thấp hơn không được biến thành mọi nước đều thấp.
Số đô thị lớn và siêu đô thị ở nhóm tăng nhanh. Khi dân số và diện tích mở rộng nhanh hơn khả năng tạo việc làm, cung cấp nhà ở và dịch vụ, sức ép có thể gia tăng. Đây là vấn đề quan hệ giữa tốc độ phát triển và khả năng đáp ứng, không phải đặc tính cố định của mọi cư dân di cư.
Bài luyện
Nhận xét nào giữ đúng phạm vi những số liệu năm 2020 trên?
Đúng. Có sự phân hóa lớn trong nhóm.
51,7% là trung bình nhóm.
Một nước không thay được toàn bộ nhóm.
Tỉ lệ dân cư không cho kết luận đó về mọi đô thị.
Lời giải
Cần phân biệt số trung bình và các giá trị quốc gia. Khái quát nhóm không phủ nhận các trường hợp tỉ lệ cao hoặc thấp khác nhau.
Đang học