Hai cách chia phục vụ hai câu hỏi
Theo công dụng, có cây lấy đường như mía, củ cải đường; lấy sợi như bông; lấy dầu như đậu tương, lạc; cho chất kích thích như chè, cà phê; lấy nhựa như cao su. Theo chu kì, có thể chia cây hàng năm và lâu năm.
Một cây có thể mang nhãn ở cả hai cách chia: mía là cây lấy đường và được xếp vào nhóm hàng năm trong bài; cao su là cây lấy nhựa và lâu năm. Hai hệ phân loại không loại trừ nhau.
Bài luyện
Cây cao su được phân loại thế nào theo hai cách chia đang học?
Không đúng công dụng chủ yếu và nhóm cây đang xét.
Một đối tượng có thể được phân tích theo nhiều tiêu chí.
Các cây công nghiệp có công dụng khác nhau.
Đúng. Hai nhãn dựa vào hai tiêu chí khác nhau.
Lời giải
Cao su cung cấp nhựa và thuộc nhóm lâu năm của bài học. Phải xác định tiêu chí trước khi ghép nhãn.
Một số cây hàng năm
| Cây | Điều kiện và ví dụ phạm vi theo bài học |
|---|---|
| Mía | Cần nhiệt cao, mưa nhiều, có phân hóa mùa; nhiều nơi ở Đông Nam Á, Nam Á, Trung và Nam Mỹ |
| Củ cải đường | Phù hợp đất màu mỡ ở nhiều khu vực ôn đới; gặp tại châu Âu, Hoa Kỳ |
| Đậu tương | Ưa ẩm, đất tơi xốp, thoát nước; nhiều ở Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nam Mỹ |
Cùng là cây công nghiệp nhưng không có cùng nhu cầu nhiệt, nước. Phạm vi phân bố còn liên quan giống, canh tác, chế biến và thị trường.
Bài luyện
Vì sao không ghép mía và củ cải đường thành một yêu cầu khí hậu hoàn toàn giống nhau?
Cả hai có thể là nguyên liệu sản xuất đường.
Phải xét điều kiện thực tế, không chỉ tên gọi.
Đúng. Công dụng giống không có nghĩa mọi điều kiện giống.
Công dụng không thay nhu cầu sinh thái.
Lời giải
Phân loại theo công dụng khác giải thích sinh thái. Mía gắn nhiều vùng nóng, củ cải đường phổ biến ở nhiều vùng ôn đới; không áp một mô hình nhiệt cho cả hai.
Một số cây lâu năm
| Cây | Điều kiện và ví dụ phạm vi theo bài học |
|---|---|
| Cà phê | Gắn điều kiện nhiệt, ẩm và đất tơi xốp phù hợp; nhiều ở Đông Nam Á, Nam Mỹ, một số vùng châu Phi |
| Chè | Phù hợp nhiệt ôn hòa, mưa nhiều rải đều, đất chua; có ở Trung Quốc, Nam Á, Đông Nam Á |
| Cao su | Gắn nhiệt, ẩm, đất phù hợp; nhạy với gió bão, nhiều ở Đông Nam Á và một số nơi nhiệt đới khác |
Khái quát không thay yêu cầu của từng giống, độ cao hoặc thời kì sinh trưởng. Đọc hình 24.5 trang 71 SGK để xác định các ví dụ năm 2020; không đổi thành xếp hạng sản lượng hiện nay.
Bài luyện
Theo nội dung bài, nhận xét nào phù hợp với chè?
Phân bố khái quát không chứng minh nội bộ đồng nhất.
Đúng. Các điều kiện cần phối hợp.
Một yếu tố chưa đủ để giải thích sinh trưởng.
Không phù hợp yêu cầu nhiệt được học.
Lời giải
Chè có những yêu cầu nhiệt, nước, đất theo khái quát của SGK. Cần phối hợp và xem điều kiện giống, địa điểm khi áp dụng vào thực tế.
Gắn bản đồ với nguyên liệu và nơi chế biến
Khi đọc bản đồ, tìm kí hiệu từng cây, xác định vùng xuất hiện rồi đối chiếu yêu cầu sinh thái. Muốn giải thích phát triển sản xuất còn cần nhu cầu nguyên liệu, chế biến, vận chuyển và thị trường. Cây lâu năm cần thời gian đầu tư trước thu hoạch nên thay đổi sản xuất phải xem chu kì.
Tìm hiểu một cây địa phương có thể ghi điều kiện đất, nước, thời vụ, sản phẩm chính và nơi tiêu thụ; dữ liệu phải có mốc và nguồn rõ.
Bài luyện
Một bản đồ phân bố cây năm 2020 có thể trực tiếp dùng cho nhận xét nào?
Đúng. Giữ đúng thông tin bản đồ cung cấp.
Bản đồ phân bố không tự cho tổng sản lượng và năm hiện tại.
Không tự gán lượng cho kí hiệu.
Bản đồ chọn lọc, khái quát chưa cho kết luận tuyệt đối ấy.
Lời giải
Bản đồ cung cấp một mức mô tả theo năm, phạm vi và phương pháp. Xếp hạng hoặc tính diện tích cần dữ liệu tương ứng, không suy thêm từ hình kí hiệu.
Đang học