Các loại gió chính và gió mùa

Gió là sự chuyển động của không khí; gần bề mặt, chênh lệch khí áp là nguyên nhân cơ bản làm không khí chuyển từ nơi áp cao đến nơi áp thấp. Do ảnh hưởng chuyển động tự quay của Trái Đất, hướng chuyển động bị lệch, nên các gió chính không thổi thẳng theo kinh tuyến. Tên hướng gió chỉ nơi gió thổi từ đó tới. Gió đông bắc là gió từ phía đông bắc thổi đến, không phải gió đang đi về phía đông bắc. Đây là quy ước cần kiểm khi đọc bản đồ mũi tên.

| Loại gió | Nguồn – nơi đến, hướng và tính chất khái quát | |---|---| | Mậu dịch (Tín phong) | Từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp xích đạo; đông bắc ở bán cầu Bắc, đông nam ở bán cầu Nam; tương đối ổn định, nhìn chung khô | | Tây ôn đới | Từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp ôn đới; tây nam ở bán cầu Bắc, tây bắc ở bán cầu Nam; thường ẩm và gây mưa | | Đông cực | Từ áp cao cực về áp thấp ôn đới; đông bắc ở bán cầu Bắc, đông nam ở bán cầu Nam; lạnh, khô | Những tính chất trên là khái quát. Khi giải thích một địa điểm còn phải xét đường đi qua biển hoặc lục địa, địa hình và mùa.

Gió mùa thổi theo mùa, hướng và tính chất giữa hai mùa khác nhau rõ rệt. Nguyên nhân chủ yếu liên quan sự nóng lên và lạnh đi không đều giữa lục địa – đại dương hoặc giữa hai bán cầu. Sự thay đổi khí áp theo mùa làm thay đổi hướng gió. Gió mùa phổ biến ở nhiều khu vực như Nam Á, Đông Nam Á và một số vùng khác. Không đồng nhất gió mùa với gió đất – gió biển: gió mùa đổi theo mùa, còn gió đất – gió biển đổi chủ yếu theo ngày và đêm trong mô hình được học.