Ba cách phân tích cơ cấu kinh tế

Cơ cấu kinh tế là tổng thể các bộ phận tạo thành nền kinh tế trong mối quan hệ với nhau. Phân tích cơ cấu không chỉ kể tên mà còn xem tỉ trọng, vị trí và quan hệ của các bộ phận. Tương quan có thể thay đổi qua thời gian. Muốn tính tỉ trọng phải biết rõ đang đo đại lượng nào: giá trị sản phẩm, lao động hay một chỉ tiêu khác. Cùng tên ngành nhưng tỉ trọng GDP và tỉ trọng lao động không có cùng mẫu số, ý nghĩa.

| Cách xét | Câu hỏi và nhóm minh họa | |---|---| | Theo ngành | Hoạt động gì? Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp, xây dựng; dịch vụ | | Theo thành phần | Thành phần nào tham gia? Theo bảng SGK có khu vực trong nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài | | Theo lãnh thổ | Phân bố ở đâu? Các vùng, tiểu vùng kinh tế và quan hệ giữa chúng | Trong bảng SGK, khu vực trong nước còn chia thành kinh tế Nhà nước và ngoài Nhà nước. Đây là cách phân tích cơ cấu của bài, không thay cho việc tra hệ phân loại cụ thể khi dùng một bộ số liệu thống kê mới.

Ví dụ minh họa: một cơ sở chế biến thực phẩm nằm trong một vùng và thuộc khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Theo ngành, xét hoạt động chế biến công nghiệp; theo thành phần, xét khu vực có vốn nước ngoài; theo lãnh thổ, xét vùng nơi cơ sở đặt. Không đặt “công nghiệp”, “khu vực có vốn nước ngoài” và “một vùng” thành ba phần không trùng của cùng biểu đồ tròn. Một cơ sở có thể nằm trong cả ba nhãn, nên cách cộng ấy gây chồng lấn.