Ô nhiễm là sự biến đổi xấu của môi trường
Theo SGK, ô nhiễm môi trường trong trồng trọt là sự thay đổi các tính chất vật lí, hóa học hoặc sinh học của đất, nước, không khí theo chiều hướng xấu, vượt ngưỡng cho phép và gây ảnh hưởng tới con người, vật nuôi, cây trồng, hệ sinh thái. Nhìn thấy một vật lạ chưa đủ để xác định đầy đủ mức ô nhiễm; cần dữ kiện và cách kiểm tra phù hợp.
Nguồn phát sinh có thể là sử dụng phân bón hoặc thuốc bảo vệ thực vật không đúng cách, rửa dụng cụ sai nơi, để chất thải và bao bì không được thu gom, xử lí. Phải phân biệt hoạt động có ích trong sản xuất với cách dùng sai làm chất phát tán ra ngoài nơi cần tác động.
Một nguồn có thể tác động nhiều thành phần môi trường
Chất theo nước chảy tràn có thể đi vào mương, ao; một phần có thể thấm và ảnh hưởng môi trường đất, nước theo tính chất chất và điều kiện. Đốt phụ phẩm ngoài đồng tạo khói, bụi trong không khí, có thể ảnh hưởng người, vật nuôi và tầm nhìn. Bao bì bị vứt bừa bãi có thể vừa để lại nhựa vừa mang phần chất còn dính.
Cây có thể bị ảnh hưởng sinh trưởng, chất lượng nông sản có thể giảm; hệ sinh vật đất, nước có thể bị tổn hại, làm mất cân bằng sinh thái. Không coi mọi hiện tượng cá chết hoặc cây vàng đều do cùng một chất: quan sát là dữ kiện ban đầu, kết luận nguyên nhân cần căn cứ.
Phân tích một tình huống thay vì chỉ đặt tên tác hại
Tình huống giả định: dụng cụ vừa dùng cho thuốc được rửa trực tiếp ở mương. Nguồn là phần chất còn trong dụng cụ; đường phát tán là nước rửa vào mương; môi trường nhận là nguồn nước và các nơi nước tiếp tục chảy đến. Giải pháp cần ngăn hành vi rửa sai nơi và tổ chức xử lí theo hướng dẫn, không chỉ chuyển sang mương khác.
Bài luyện
Trong tình huống rửa dụng cụ có dư lượng ở mương, “nước rửa đi vào mương” mô tả phần nào?
Chất còn trong dụng cụ là nguồn; nước rửa mang chất vào mương là đường phát tán.
Sinh vật chịu tác động là đối tượng; tình huống hỏi quá trình chất di chuyển.
Rửa trực tiếp vào mương là phát tán, không phải biện pháp ngăn phát tán.
Nước rửa mang chất từ dụng cụ vào nguồn nước.
Lời giải
Nước rửa mang chất từ dụng cụ vào nguồn nước.
Bài luyện
Đốt rơm, rạ bừa bãi tác động trực tiếp rõ nhất tới thành phần môi trường nào?
Đó là đường tác động của việc rửa sai nơi, khác khói bụi trong tình huống đốt.
Đó là đường tác động của chôn chất thải, không phải tác động trực tiếp qua khói bụi đang hỏi.
Khói và bụi là đường tác động trực tiếp cần nhận biết ở tình huống.
Đó là đường phát tán liên quan sử dụng phân bón, khác tình huống đốt phụ phẩm.
Lời giải
Khói và bụi là đường tác động trực tiếp cần nhận biết ở tình huống.
Bài luyện
Quan sát thấy cá chết ở ao gần ruộng. Nhận định nào có căn cứ nhất?
Độ trong không xác nhận mọi chỉ tiêu nước đều phù hợp.
Hiện tượng gợi vấn đề cần tìm hiểu, chưa tự xác định một nguyên nhân duy nhất.
Khoảng cách không tự xác định chất và quan hệ nguyên nhân.
Cần kiểm tra môi trường và các nguyên nhân phù hợp, không loại trừ vô căn cứ.
Lời giải
Hiện tượng gợi vấn đề cần tìm hiểu, chưa tự xác định một nguyên nhân duy nhất.
Đang học