Số răng quyết định quan hệ tốc độ
Kí hiệu $Z_1,Z_2$ lần lượt là số răng bánh/đĩa dẫn và bị dẫn. Theo quy ước của bài: $$i=\frac{n_1}{n_2}=\frac{Z_2}{Z_1},\qquad n_2=n_1\frac{Z_1}{Z_2}.$$ Bánh hoặc đĩa ít răng quay nhanh hơn khi bộ truyền làm việc bình thường. Cần đọc vai trò dẫn/bị dẫn trước thay số; không suy tốc độ chỉ từ chiều mũi tên.
Tính cho bộ truyền xích
Dữ liệu BTVN: đĩa dẫn 48 răng, đĩa bị dẫn 16 răng; n₁ = 60 vòng/phút. Ta có i = 16/48 = 1/3. Tốc độ đĩa bị dẫn n₂ = 60×48/16 = 180 vòng/phút. Đĩa bị dẫn nhanh gấp 3 lần, nhưng i theo SGK bằng 1/3 vì i lấy tốc độ dẫn chia tốc độ bị dẫn. Với xích không bắt chéo, chiều quay của hai đĩa vẫn cùng nhau.
Kiểm số vòng trong thực hành
Với bộ truyền trên, quay đĩa dẫn 2 vòng thì đĩa bị dẫn quay 6 vòng nếu chuyển động được truyền đúng. Có thể đánh dấu và đếm số vòng ở mô hình quay tay đã được kiểm an toàn. Nếu số đo khác dự tính, kiểm dữ liệu, cách đếm và tình trạng mô hình; không tự sửa đáp án lí thuyết chỉ để khớp một lần đếm sai.
Bài luyện
Đĩa dẫn 48 răng, bị dẫn 16 răng. i theo SGK bằng bao nhiêu?
Tổng số răng không phải tỉ số truyền.
i = Z₂/Z₁ = 16/48 = 1/3.
3 là số lần tốc độ bị dẫn so với dẫn, bằng tỉ số đảo.
Hiệu số răng không phải tỉ số truyền.
Lời giải
i = Z₂/Z₁ = 16/48 = 1/3.
Bài luyện
Với 48 răng dẫn, 16 răng bị dẫn và n₁ = 60 vòng/phút, n₂ bằng bao nhiêu?
n₂ = 60×48/16 = 180 vòng/phút.
Kết quả này đảo Z₁/Z₂.
Hai số răng khác nhau, không cho cùng tốc độ ở bộ truyền này.
1/3 là i, không phải tốc độ.
Lời giải
n₂ = 60×48/16 = 180 vòng/phút.
Bài luyện
Một cặp bánh răng ngoài có Z₁ = 20, Z₂ = 40; n₁ = 120 vòng/phút. Nhận xét nào đúng?
Đã đảo quan hệ tốc độ và sai quan hệ chiều quay.
Cả tốc độ lẫn chiều đều không đúng dữ kiện.
Khác số răng là cách tạo tỉ số truyền, không ngăn truyền động phù hợp.
i = 40/20 = 2, n₂ = 120/2 = 60; một cặp bánh răng ngoài trực tiếp quay ngược chiều.
Lời giải
i = 40/20 = 2, n₂ = 120/2 = 60; một cặp bánh răng ngoài trực tiếp quay ngược chiều.
Bài luyện
Bộ truyền 48–16 răng làm việc bình thường, dẫn quay 2 vòng. Bị dẫn quay bao nhiêu vòng?
Bộ truyền không có tỉ số bằng 1.
Hiệu số răng không phải số vòng.
Số vòng bị dẫn gấp 48/16 = 3 lần dẫn, nên 2×3 = 6 vòng.
Đây là nhân với tỉ số đảo.
Lời giải
Số vòng bị dẫn gấp 48/16 = 3 lần dẫn, nên 2×3 = 6 vòng.
Đang học