Bốn mạch kiến thức cả năm

Cuối năm, cần nhìn kiến thức theo bốn mạch liên kết:
- **Đại số:** đa thức → hằng đẳng thức → phân tích nhân tử → phân thức.
- **Phương trình và hàm số:** giải phương trình → mô hình hóa bài toán → hàm số bậc nhất → đồ thị và hệ số góc.
- **Hình học và đo lường:** tứ giác → Thalès → Pythagore → đồng dạng → hình chóp.
- **Thống kê và xác suất:** thu thập, biểu diễn, phân tích dữ liệu → kết quả đồng khả năng → xác suất lí thuyết và thực nghiệm.
Bài toán tổng hợp thường nối hai bước trong cùng một mạch, chẳng hạn tìm độ dài bằng Pythagore rồi dùng độ dài đó để tính diện tích.
Giải bài tổng hợp theo từng lớp dữ kiện

Một quy trình ngắn gọn:
1. Gạch chân đại lượng đã biết và cần tìm.
2. Vẽ hoặc lập bảng nếu dữ kiện có quan hệ hình học, hàm số hay thống kê.
3. Chọn công thức cho bước đầu tiên; không nhảy thẳng đến kết quả cuối.
4. Tính tuần tự, giữ điều kiện xác định và đơn vị.
5. Thử lại bằng dữ kiện ban đầu, ước lượng hoặc cách biểu diễn khác.
Nếu có hình, thứ tự đỉnh, góc vuông, cạnh tương ứng và đoạn bị khuất đều phải được đọc từ giả thiết, không suy ra chỉ vì hình trông như vậy.
Ví dụ: bài toán hai bước với hình chóp
Một hình chóp tứ giác đều có cạnh đáy $6$ cm, chiều cao $4$ cm. Gọi $d$ là trung đoạn.
Trong tam giác vuông tạo bởi chiều cao, trung đoạn và nửa cạnh đáy:
$$d=\sqrt{4^2+3^2}=5\text{ cm}.$$
Nửa chu vi đáy là $p=2\cdot6=12$ cm. Diện tích xung quanh:
$$S_{xq}=p\cdot d=12\cdot5=60\text{ cm}^2.$$
Kết nối Pythagore với diện tích
Hình chóp tứ giác đều có cạnh đáy $6$ cm, chiều cao $4$ cm. Trung đoạn của hình chóp bằng
Đây là nửa cạnh đáy.
Đây là chiều cao của khối.
Đúng. Dùng bộ ba Pythagore $3$–$4$–$5$.
Không cộng trực tiếp hai cạnh góc vuông.
Lời giải
Nửa cạnh đáy là $3$ cm. Trung đoạn là cạnh huyền của tam giác vuông có hai cạnh góc vuông $3$ cm và $4$ cm, nên bằng $5$ cm. Chọn C.
Kết nối xác suất lí thuyết và thực nghiệm
Một hộp có $2$ thẻ đỏ và $3$ thẻ xanh giống nhau về kích thước. Xác suất lí thuyết lấy được thẻ đỏ là
Đã lấy số thẻ đỏ chia số thẻ xanh.
Đúng. Số kết quả thuận lợi là $2$, tổng số kết quả là $5$.
Đây là xác suất lấy được thẻ xanh.
Hai màu không có cùng số thẻ nên không đồng khả năng theo màu.
Lời giải
Có $5$ kết quả đồng khả năng theo từng thẻ, trong đó $2$ kết quả thuận lợi. Vì vậy xác suất là $\dfrac25$. Chọn B.
Kiến thức cần nhớ
Cuối năm cần kết nối kiến thức theo mạch, giải từng bước và kiểm tra điều kiện, đơn vị, thứ tự tương ứng cùng tính hợp lí của kết quả.