Hàm chi phí

Nếu chi phí ban đầu là $b$ và mỗi đơn vị thời gian phát sinh thêm $a$ thì sau $x$ đơn vị thời gian, tổng chi phí là
$$y=ax+b\qquad (a>0).$$
Hệ số $a$ cho biết chi phí tăng thêm mỗi đơn vị thời gian; $b$ là chi phí khi $x=0$. Với hai phương án, giải phương trình $a_1x+b_1=a_2x+b_2$ để tìm thời điểm có chi phí bằng nhau, sau đó so sánh ở khoảng thời gian cần dùng.
Khấu hao đường thẳng

Nếu tài sản có giá trị ban đầu $b$ và giảm đều $a$ mỗi năm thì giá trị còn lại sau $x$ năm là
$$y=b-ax.$$
Hệ số của $x$ âm vì giá trị giảm theo thời gian. Công thức chỉ có ý nghĩa trên khoảng thời gian sử dụng đã quy định; không tiếp tục kéo dài để nhận giá trị âm.
Nếu tài sản được khấu hao hết trong $T$ năm thì mức giảm mỗi năm là $a=\dfrac bT$.
Ví dụ: so sánh hai gói dịch vụ
Gói $A$ có phí lắp đặt $150$ nghìn đồng và cước $110$ nghìn đồng mỗi tháng; gói $B$ miễn phí lắp đặt và cước $120$ nghìn đồng mỗi tháng.
$$y_A=110x+150,\qquad y_B=120x.$$
Hai chi phí bằng nhau khi
$$110x+150=120x\Rightarrow x=15.$$
Nếu dùng lâu hơn $15$ tháng thì gói $A$ rẻ hơn; nếu dùng ít hơn $15$ tháng thì gói $B$ rẻ hơn.
Tìm thời điểm hai chi phí bằng nhau
Với $y_A=110x+150$ và $y_B=120x$ (nghìn đồng), hai phương án có chi phí bằng nhau sau
Thay $x=10$ cho hai chi phí khác nhau.
Thay $x=12$ cho hai chi phí khác nhau.
Đúng. Giao điểm hai hàm ứng với $x=15$.
Thay $x=20$ cho hai chi phí khác nhau.
Lời giải
$110x+150=120x$ nên $10x=150$, suy ra $x=15$. Chọn C.
Tính giá trị còn lại
Một ô tô có giá trị ban đầu $480$ triệu đồng và khấu hao đều $60$ triệu đồng mỗi năm. Sau $3$ năm, giá trị còn lại là
Đây là tổng mức khấu hao sau ba năm, không phải giá trị còn lại.
Đúng. Lấy giá trị ban đầu trừ mức giảm trong ba năm.
Đây là giá trị sau một năm.
Khấu hao làm giá trị giảm, không tăng.
Lời giải
$y=480-60x$. Với $x=3$, $y=480-60\cdot3=300$ triệu đồng. Chọn B.
Kiến thức cần nhớ
Hàm chi phí thường tăng theo thời gian; hàm khấu hao đường thẳng giảm theo thời gian. So sánh phương án phải gắn với thời gian sử dụng dự kiến.