btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Phép chia đa thức cho đơn thức

Lưu trên thiết bị này
Đa thức · Chọn bài khác

Chia đơn thức cho đơn thức

Bảng kiểm tra hệ số và số mũ của từng biến khi chia hai đơn thức
Điều kiện chia hết phải được kiểm tra riêng với từng biến.
Với hai đơn thức $A$, $B$ và $B\ne0$, ta nói $A$ chia hết cho $B$ nếu có một đa thức $Q$ sao cho $A=BQ$. Đơn thức $A$ chia hết cho đơn thức $B$ khi mỗi biến trong $B$ đều có trong $A$ với số mũ không lớn hơn số mũ tương ứng ở $A$. Khi phép chia là phép chia hết: 1. chia hệ số của $A$ cho hệ số của $B$; 2. với mỗi biến, trừ số mũ ở $B$ khỏi số mũ ở $A$; 3. nhân các kết quả. Biến không xuất hiện trong một đơn thức có thể được hiểu là mang số mũ $0$.

Chia đa thức cho đơn thức

Sơ đồ chia từng hạng tử của đa thức cho đơn thức ba x y
Mỗi hạng tử được chia riêng, sau đó các thương được cộng lại.
Một đa thức chia hết cho một đơn thức khác $0$ nếu **mọi hạng tử** của đa thức đều chia hết cho đơn thức đó. Muốn chia đa thức $A$ cho đơn thức $B$ trong trường hợp chia hết, chia từng hạng tử của $A$ cho $B$ rồi cộng các kết quả: $$\frac{A_1+A_2+\cdots+A_n}{B} =\frac{A_1}{B}+\frac{A_2}{B}+\cdots+\frac{A_n}{B}.$$ Trước khi tính, cần kiểm tra tất cả hạng tử. Chỉ một hạng tử không chia hết cũng đủ để kết luận cả đa thức không chia hết cho đơn thức đó.

Kiểm tra kết quả bằng phép nhân

Nếu $A:B=Q$ thì phải có $A=BQ$. Vì vậy, sau khi chia có thể nhân thương $Q$ với đơn thức chia $B$ để kiểm tra. Phép kiểm tra này đặc biệt hữu ích khi thương có nhiều hạng tử: phân phối $B$ vào từng hạng tử của $Q$ phải thu được đúng đa thức bị chia, kể cả dấu và số mũ.

Ví dụ: kiểm tra rồi thực hiện phép chia

Xét phép chia $$A=(15x^3y^2-10x^2y^3+5x^2y):5x^2y.$$ Cả ba hạng tử đều chứa $x^2y$ nên đều chia hết cho $5x^2y$. Ta có $$\begin{aligned} A&=15x^3y^2:5x^2y-10x^2y^3:5x^2y+5x^2y:5x^2y\\ &=3xy-2y^2+1. \end{aligned}$$ Kiểm tra: $$5x^2y(3xy-2y^2+1)=15x^3y^2-10x^2y^3+5x^2y,$$ đúng bằng đa thức bị chia.

Nhận biết phép chia hết

Đơn thức $18x^4y^3$ chia hết cho đơn thức nào sau đây?
Chọn một đáp án

Chia đa thức cho đơn thức

Kết quả của $(12x^3y^2-6x^2y+9xy):3xy$ là
Chọn một đáp án

Kiến thức cần nhớ

Chỉ xét phép chia hết và đơn thức chia phải khác $0$. Kiểm tra số mũ của từng biến trước khi chia. Đa thức chia hết cho đơn thức khi mọi hạng tử đều chia hết; khi đó chia từng hạng tử rồi cộng các thương.