Số lần xảy ra chia cho tổng số lần thử

Thực hiện thí nghiệm $n>0$ lần và thấy sự kiện $E$ xảy ra $k$ lần. Xác suất thực nghiệm của $E$ là
$$P_{\text{TN}}(E)=\frac{k}{n}.$$
Trong đó:
- $n$ là **tổng số lần thực hiện**;
- $k$ là **số lần sự kiện xảy ra**.
Vì $0\le k\le n$ nên xác suất thực nghiệm nằm từ $0$ đến $1$. Có thể viết dưới dạng phân số, số thập phân hoặc phần trăm.
Cộng số lần của mọi kết quả thuộc sự kiện
Nếu sự kiện gồm nhiều kết quả, cộng số lần của tất cả kết quả đó để tìm $k$.
Ví dụ, gieo xúc xắc $100$ lần, các mặt $2,4,6$ xuất hiện $20,22,15$ lần. Sự kiện “số chấm chẵn” xảy ra
$$k=20+22+15=57\text{ lần},$$
nên
$$P_{\text{TN}}=\frac{57}{100}=0{,}57=57\%.$$
Đếm sự kiện “không” bằng phép trừ

Nếu $100$ lần lấy bóng có $22$ lần lấy bóng đỏ thì số lần lấy bóng **không đỏ** là
$$100-22=78.$$
Do đó xác suất thực nghiệm của sự kiện “không đỏ” là
$$\frac{78}{100}=0{,}78.$$
Mẫu số vẫn là tổng số lần thử, không phải số màu bóng.
Ví dụ: tính từ số lần thành công
Một phép đo được thực hiện $40$ lần, trong đó thành công $35$ lần.
Ta có $n=40$, $k=35$. Xác suất thực nghiệm của sự kiện “phép đo thành công” là
$$\frac{35}{40}=\frac78=0{,}875=87{,}5\%.$$
Kết quả này mô tả chính đợt thực nghiệm đã ghi nhận.
Kết quả phụ thuộc lần thực nghiệm
Hai người cùng tung một đồng xu có thể thu được các tỉ lệ mặt sấp khác nhau. Cả hai tỉ lệ đều có thể đúng với dữ liệu của từng người.
Xác suất thực nghiệm phụ thuộc kết quả quan sát và số lần thử. Không được tự coi nó là xác suất lí thuyết chính xác của thí nghiệm.
Tính xác suất thực nghiệm
Lấy bóng ngẫu nhiên $30$ lần, có $13$ lần lấy được bóng đỏ. Xác suất thực nghiệm của sự kiện “lấy được bóng đỏ” là:
Đã đảo tử và mẫu; xác suất thực nghiệm không thể lớn hơn $1$ trong trường hợp này.
Đúng. Tử là số lần lấy đỏ, mẫu là tổng số lần lấy.
$17$ là số lần không lấy được bóng đỏ.
Mẫu phải là tổng $30$ lần thử.
Lời giải
Số lần sự kiện xảy ra là $13$, tổng số lần thử là $30$, nên xác suất thực nghiệm bằng $\dfrac{13}{30}$. Chọn B.
Đổi xác suất thực nghiệm sang số thập phân
Một sự kiện xảy ra $48$ lần trong $80$ lần thử. Xác suất thực nghiệm của sự kiện là:
Đúng. $48$ chia $80$ bằng $0{,}6$.
Không lấy số lần xảy ra viết trực tiếp thành số thập phân.
$0{,}8$ không bằng $48:80$.
Xác suất thực nghiệm phải nằm từ $0$ đến $1$.
Lời giải
Ta có $\dfrac{48}{80}=\dfrac35=0{,}6$. Chọn A.
Kiến thức cần nhớ
Xác suất thực nghiệm bằng số lần sự kiện xảy ra chia tổng số lần thử. Đếm đủ mọi kết quả thuộc sự kiện, giữ đúng mẫu số và hiểu rằng tỉ lệ có thể thay đổi giữa các lần thực nghiệm.