Trung điểm phải thỏa mãn hai điều kiện

Điểm $M$ là trung điểm của đoạn thẳng $AB$ khi đồng thời có:
1. $M$ nằm giữa $A$ và $B$;
2. $MA=MB$.
Khi đó
$$MA=MB=\frac{AB}{2},\qquad AB=2MA=2MB.$$
Chỉ biết $MA=MB$ chưa đủ để kết luận $M$ là trung điểm; còn phải biết $M$ nằm trên đoạn thẳng $AB$.
Xác định trung điểm bằng đo hoặc gấp
Có thể xác định trung điểm của một đoạn thẳng bằng hai cách quen thuộc:
- đo độ dài đoạn thẳng, lấy một nửa rồi đánh dấu điểm trên đoạn thẳng;
- gấp một sợi dây hoặc dải giấy sao cho hai đầu mút trùng nhau, nếp gấp chỉ vị trí chính giữa.
Sau khi xác định, vẫn cần kiểm tra điểm đó nằm giữa hai đầu mút và cách đều hai đầu mút.
Ví dụ: hai trung điểm liên tiếp

Cho $AB=12$ cm. Điểm $M$ là trung điểm của $AB$ và $N$ là trung điểm của $MB$.
Vì $M$ là trung điểm của $AB$ nên
$$MB=\frac{AB}{2}=\frac{12}{2}=6\text{ cm}.$$
Vì $N$ là trung điểm của $MB$ nên
$$MN=\frac{MB}{2}=\frac{6}{2}=3\text{ cm}.$$
Vậy $MN=3$ cm.
Cách kiểm tra một kết luận trung điểm
Khi đề bài yêu cầu xác định một điểm có phải trung điểm hay không, kiểm tra theo hai dòng:
- **Vị trí:** điểm đó có nằm giữa hai đầu mút không?
- **Độ dài:** hai đoạn từ điểm đó đến hai đầu mút có bằng nhau không?
Thiếu một trong hai dòng thì chưa thể kết luận.
Kiểm tra điều kiện trung điểm
Điều kiện nào đủ để kết luận $B$ là trung điểm của đoạn thẳng $AC$?
Cách đều hai đầu mút nhưng chưa biết $B$ có nằm trên đoạn $AC$ hay không.
Đúng. Hai điều kiện của trung điểm đều được thỏa mãn.
Đẳng thức này chỉ cho biết $B$ nằm giữa theo hình đang xét, chưa cho biết hai đoạn bằng nhau.
Thuộc đường thẳng chưa đủ: $B$ có thể nằm ngoài đoạn $AC$.
Lời giải
Trung điểm phải vừa nằm giữa hai đầu mút, vừa cách đều hai đầu mút. Vì vậy cần $B$ nằm giữa $A,C$ và $AB=BC$. Chọn B.
Tính độ dài từ trung điểm
Điểm $M$ là trung điểm của đoạn thẳng $AB$ và $AM=4{,}5$ cm. Độ dài $AB$ là:
Đã chia đôi $AM$, trong khi cần ghép hai nửa bằng nhau.
$AM$ chỉ là một nửa của $AB$.
$2\cdot4{,}5=9$, không phải $8$.
Đúng. Đoạn $AB$ gồm hai nửa $AM$ và $MB$ cùng dài $4{,}5$ cm.
Lời giải
Vì $M$ là trung điểm nên $AB=2AM=2\cdot4{,}5=9$ cm. Chọn D.
Kiến thức cần nhớ
Muốn kết luận một điểm là trung điểm, phải kiểm tra cả vị trí nằm giữa và hai khoảng cách bằng nhau. Nếu $M$ là trung điểm của $AB$ thì $MA=MB=AB:2$.