Đọc dữ kiện trước khi tính
Các bài dưới đây dùng số liệu giả định để thực hành toán học. Cần xác định số tiền ban đầu, thời gian, mức tính và đơn vị. Với lãi kép, tiền lãi được nhập vào vốn sau mỗi kì.
Theo dõi tiền gửi qua từng năm
Giả sử gửi $10$ triệu đồng, lãi suất cố định $5\%$/năm, cuối mỗi năm nhập lãi vào vốn; không gửi thêm, không rút tiền và bỏ qua các khoản phí.
| Cuối năm | Phép tính (triệu đồng) | Số tiền |
|---|---|---|
| 1 | $10\cdot1{,}05$ | $10{,}5$ |
| 2 | $10{,}5\cdot1{,}05$ | $11{,}025$ |
| 3 | $11{,}025\cdot1{,}05$ | $11{,}57625$ |
Sau $n$ năm, số tiền là $10(1{,}05)^n$ triệu đồng. Tiền lãi sau ba năm bằng $11{,}57625-10=1{,}57625$ triệu đồng. Nếu đề không nói nhập lãi vào vốn, cần xác định lại cách tính trước khi dùng công thức này.
Tăng rồi giảm cùng một tỉ lệ
Giá một đơn vị tài sản giả định là $100$ nghìn đồng. Giá tăng $10\%$ rồi giảm $10\%$, nên giá cuối là $100\cdot1{,}1\cdot0{,}9=99$ nghìn đồng. Mức giảm được tính trên giá mới $110$, vì vậy hai lần thay đổi không triệt tiêu nhau.
Tính theo từng phần, không nhân một mức cho tất cả
Một bài toán cho quy tắc tính khoản đóng góp giả định: $5\%$ cho $10$ triệu đồng đầu tiên và $10\%$ cho phần vượt $10$ triệu đồng. Đây chỉ là quy tắc của bài tập, không phải biểu thuế hiện hành.
Với số tiền làm căn cứ là $14$ triệu đồng, khoản đóng góp là $10\cdot0{,}05+4\cdot0{,}10=0{,}9$ triệu đồng. Ta chia thành hai phần rồi cộng, không lấy $14\cdot10\%$.
Tính lãi kép trong hai năm
Gửi $8$ triệu đồng với lãi suất $4\%$/năm, cuối mỗi năm nhập lãi vào vốn; không gửi thêm, không rút tiền và bỏ qua các khoản phí. Tổng tiền và tiền lãi sau hai năm lần lượt là
Đúng: lãi năm thứ hai được tính trên cả vốn và lãi của năm thứ nhất.
Đây là cách tính lãi đơn, không đúng giả thiết nhập lãi vào vốn.
Đây mới là kết quả sau một năm.
Tổng tiền và riêng tiền lãi là hai đại lượng khác nhau.
Lời giải
Cuối năm thứ nhất, số tiền là $8\cdot1{,}04=8{,}32$ triệu đồng. Cuối năm thứ hai, số tiền là
$$8{,}32\cdot1{,}04=8{,}6528\text{ triệu đồng}.$$
Tiền lãi sau hai năm là $8{,}6528-8=0{,}6528$ triệu đồng, tức $652\,800$ đồng.
Khi trình bày kết quả
Ghi các giả thiết của mô hình, lập bảng nếu có nhiều kì và chỉ làm tròn ở kết quả cuối. Một phép tính theo số liệu giả định không dự báo được mức sinh lời thực tế.
Đang học