btvn.vn

Hàm số, tập xác định và đồ thị

Lưu trên thiết bị này
Hàm số, đồ thị và ứng dụng · Chọn bài khác

Mỗi giá trị của x xác định đúng một giá trị của y

Nếu mỗi số $x$ trong tập $D$ được gắn với đúng một số $y$, ta có một hàm số, viết $y=f(x)$. Hàm số có thể được cho bằng bảng, công thức hoặc đồ thị, không nhất thiết chỉ có một biểu thức đại số.

Tập xác định và tập giá trị

Tập xác định gồm các giá trị $x$ được phép dùng. Tập giá trị gồm các kết quả $f(x)$ thực sự nhận được. Với $y=x^2$ trên $D=[-2;3]$, tập xác định là $[-2;3]$, còn tập giá trị là $[0;9]$. Hai giá trị $x=-1$ và $x=1$ cùng cho $y=1$ vẫn đúng định nghĩa, vì mỗi giá trị của $x$ chỉ tương ứng với một giá trị của $y$.

Điều kiện để công thức có nghĩa

Xét $f(x)=\dfrac{\sqrt{x+2}}{x-1}$. Căn bậc hai yêu cầu $x+2\ge0$, còn mẫu yêu cầu $x\ne1$. Kết hợp được $D=[-2;1)\cup(1;+\infty)$. Đầu mút $-2$ được lấy vì căn bằng $0$ vẫn có nghĩa và mẫu khác $0$; số $1$ bị loại vì mẫu bằng $0$.

Công thức theo từng khoảng

Đồ thị phí sử dụng gồm hai đoạn thẳng nối tại điểm 2 giờ, 20 nghìn đồng; đoạn đầu dùng từ 0 đến 2 giờ, đoạn sau dùng trên 2 đến 5 giờ.
Điểm x=2 thuộc khoảng thứ nhất; sau mốc đó phí tăng theo công thức thứ hai.
Mở hình lớn
Một dịch vụ giả định tính phí $10x$ nghìn đồng khi dùng $0\le x\le2$ giờ, và $20+8(x-2)$ nghìn đồng khi $2<x\le5$ giờ. Với $x=2$, dùng công thức đầu: phí $20$ nghìn đồng. Với $x=3$, dùng công thức sau: phí $28$ nghìn đồng. Cần xác định $x$ thuộc khoảng nào trước khi thay số.

Điểm thuộc đồ thị

Đồ thị $y=f(x)$ gồm các điểm $(x;f(x))$ với $x\in D$. Để kiểm tra $M(a;b)$ có thuộc đồ thị, kiểm $a\in D$ rồi tính xem $f(a)=b$ hay không. Ví dụ với $y=x^2$, điểm $(2;4)$ thuộc đồ thị, còn $(2;3)$ không thuộc vì $f(2)=4$.

Đọc đồ thị từ trái sang phải

Đồ thị y = x²: giảm khi x < 0 và tăng khi x > 0.
Đồ thị y = x²: giảm khi x < 0 và tăng khi x > 0.
Mở hình lớn
Hàm số đồng biến trên một khoảng nếu khi $x$ tăng thì $f(x)$ tăng; nghịch biến nếu khi $x$ tăng thì $f(x)$ giảm. Nói chính xác, với mọi $x_1<x_2$ trong khoảng, đồng biến có $f(x_1)<f(x_2)$, nghịch biến có $f(x_1)>f(x_2)$. Trên đồ thị $y=x^2$, đi từ trái sang phải: nhánh trái đi xuống, nhánh phải đi lên. Vì vậy hàm nghịch biến trên $(-\infty;0)$ và đồng biến trên $(0;+\infty)$. Không chỉ so sánh hai điểm tùy chọn để kết luận cho cả khoảng.

Điều kiện của căn ở mẫu

Tập xác định của $y=1/\sqrt{x-2}$ là gì?
Chọn một đáp án

Xét tập giá trị và điểm thuộc đồ thị

Cho $f(x)=2x+1$ trên $[-1;2]$. Khẳng định nào đúng?
Chọn một đáp án

Những điều cần nhớ

Tập xác định gồm các giá trị có thể nhận của $x$; tập giá trị gồm các giá trị tương ứng của $y$. Cần xác định khoảng áp dụng của từng công thức và chiều biến thiên trên đồ thị; với bài thực tế, các giá trị của $x$ còn phải phù hợp với tình huống.

Đang học