Thay một yếu tố để dễ so sánh
Khi đổi đồng thời nhiều điều kiện, ta khó biết thay đổi kết quả đến từ đâu. Trong bài thực hành này, ta giữ các điều kiện khác và thay một tham số của mô hình chuyển động đều.
Một lượt thực hành có thể đối chiếu
Chọn mô hình, đọc ý nghĩa và đơn vị các tham số; dự đoán trước; thay một tham số theo kế hoạch; chạy/đọc kết quả; ghi vào bảng rồi giải thích. Nếu dùng phần mềm mô phỏng giáo dục, thực hiện cùng mạch ấy và kiểm tra nút đặt lại để các lượt dùng đúng điều kiện.
Ở đây dùng mô hình chuyển động đều s=v×t, giữ t=5s, thay v. Bạn có thể tính trên giấy hoặc tạo bảng trong phần mềm bảng tính. Đây là mô hình xác định đơn giản; không phải mọi mô phỏng đều có kết quả cố định khi chạy lại.
Bảng thay đổi tốc độ
| v (m/s) | t (s) | s (m) |
|---|---|---|
| 2 | 5 | 10 |
| 3 | 5 | 15 |
| 4 | 5 | 20 |
Khi giữ thời gian 5s, tăng tốc độ 1m/s làm quãng đường tăng 5m trong mô hình. Kết luận nêu rõ đại lượng giữ cố định.
Thử vận dụng
Muốn so ảnh hưởng riêng của v theo mô hình trên, nên giữ gì cố định?
Đúng: thay v còn các điều kiện liên quan được giữ.
Giữ v thì không khảo sát thay đổi v.
Đổi nhiều điều kiện khiến khó tách ảnh hưởng.
Màu giao diện không phải biến của mô hình.
Lời giải
Giữ thời gian và giả định chung giúp so sự thay đổi do tốc độ.
Hai lượt không so trực tiếp được
Lượt 1: v=2,t=5 cho s=10. Lượt 2: v=4,t=2 cho s=8. Không được kết luận tăng tốc độ làm quãng đường giảm, vì thời gian cũng đã giảm. Ta phải giữ thời gian hoặc phân tích cả hai thay đổi.
Ví dụ xem cách làm
Giữ v=3m/s, thử t=2,4,6s. Ghi ba quãng đường và một nhận xét.
Lời giải
Quãng đường 6,12,18m. Trong mô hình chuyển động đều với tốc độ giữ 3m/s, thời gian gấp đôi thì quãng đường gấp đôi.
Ví dụ xem cách làm
Sau khi quan sát mô phỏng, báo cáo nên ghi những gì để bạn khác làm lại được?
Lời giải
Tên/mô tả mô hình, giả định, tham số và đơn vị, các giá trị đã thử, kết quả, nhận xét và giới hạn. Nếu dùng phần mềm, ghi tên và cách thiết lập có liên quan.
Những điều cần nhớ
Giữ điều kiện rõ, ghi bảng có đơn vị và chỉ kết luận trong phạm vi đã khảo sát. So sánh dự đoán với kết quả giúp phát hiện sai tham số hoặc cách hiểu.
Đang học