Bốn bước riêng của bài toán tin học
Sau khi tách một nhiệm vụ có thể tính toán, quy trình gồm: **xác định bài toán** (đầu vào, đầu ra) → **xây dựng thuật toán** (các bước và điều kiện) → **cài đặt** thành lệnh mà máy thực hiện → **gỡ lỗi và hiệu chỉnh** bằng dữ liệu thử. Cài đặt là thực hiện giải pháp đã mô tả; chạy ra một kết quả chưa chứng minh chương trình đúng với các trường hợp khác.
Bài luyện
Bước nào biến thuật toán đã mô tả thành các lệnh Scratch có thể chạy?
Màu nền không mã hóa phép tính.
Cài đặt chuyển các bước thành khối lệnh.
Đầu ra là yêu cầu, chưa có chương trình.
Tên dự án không thực hiện thuật toán.
Lời giải
Thuật toán nêu thứ tự và điều kiện. Bước cài đặt ghép các khối lệnh Scratch tương ứng để máy tính làm theo.
Quy tắc tính giả định cho một tuần
Giả sử mức tính là **100 đơn vị giả định/giờ**, số giờ hợp lệ từ **1 đến 60**. Với tối đa 40 giờ, tổng bằng mức tính × số giờ. Nếu quá 40 giờ, 40 giờ đầu tính theo mức 100, giờ vượt tính **1,5 lần**. Chẳng hạn 50 giờ: 40 × 100 + (50 − 40) × 100 × 1,5 = **5 500 đơn vị giả định**. Đây là dữ liệu học thuật toán của SGK, không phải quy định trả lương thực tế. Chương trình cần từ chối số giờ ngoài dải và mức tính không dương.
Bài luyện
Theo đúng quy tắc giả định trên, mức 100 và 40 giờ cho kết quả nào?
6 000 đã nhân thêm không đúng điều kiện.
Không có giờ vượt nhưng vẫn có 40 giờ thường.
40 giờ đều ở phần định mức: 40 × 100 = 4 000.
5 000 là 50 giờ ở mức thường, chưa tính hệ số.
Lời giải
Vì 40 không vượt ngưỡng, không có phần nhân 1,5. Kết quả là 100 × 40 = 4 000 đơn vị giả định.
Bài luyện
Theo ví dụ, nhập 70 giờ thì chương trình nên làm gì trước khi tính?
70 lớn hơn mức tối đa 60.
Mức tính và số giờ là hai dữ liệu khác nhau.
Vừa dùng đầu vào sai vừa bỏ phần giờ thường.
70 vượt giới hạn đầu vào đã nêu.
Lời giải
Bài toán chỉ nhận số giờ từ 1 đến 60. Kiểm đầu vào trước phép tính giúp tránh một số kết quả được tính từ dữ liệu ngoài phạm vi bài.
Bài luyện
Vì sao bộ thử nên có cả 40 và 41 giờ?
Ở 40 giờ chưa có phần vượt; ở 41 giờ phần vượt bắt đầu.
Đây chỉ là dữ liệu giả định để kiểm thử.
Còn các trường hợp hợp lệ và không hợp lệ khác.
Giờ vượt tạo thêm tiền theo quy tắc, không bằng nhau.
Lời giải
40 giờ chưa có phần vượt; 41 giờ đã có một giờ vượt. Thử hai phía ngưỡng giúp kiểm cách tách và cộng hai phần, dù riêng việc đổi `> 40` thành `>= 40` vẫn cho cùng kết quả ở đúng 40 giờ.
Đang học