Một chú thích có thể làm người xem hiểu sai
Khoa chụp một bức ảnh phong cảnh và cho An xem. Nếu An đưa ảnh lên trang cá nhân với dòng “Tôi vừa đến đây”, người xem có thể hiểu An đã đến địa điểm ấy dù điều đó chưa xảy ra. Chỉnh màu ảnh không phải là lí do để nhận mình đã chụp ảnh hoặc đã có trải nghiệm trong ảnh.
Cách làm trung thực là viết chú thích đúng sự thật, ghi người chụp và hỏi ý kiến về việc dùng ảnh khi cần. Nếu quyền dùng ảnh chưa rõ, tạm dừng đăng cho đến khi kiểm được. Tình huống cho thấy việc dùng công nghệ thuận tiện vẫn cần tôn trọng người tạo và người xem.
Bài luyện
Mai dùng ảnh phong cảnh do Bình chụp làm nền và chưa từng đến nơi đó. Chú thích nào ít gây hiểu nhầm nhất nếu Bình đồng ý cho đăng?
Mai không phải người chụp nên câu này sai sự thật.
Mai chưa đến nơi ấy nên câu này gây hiểu nhầm.
Câu này ghi đúng người chụp và phạm vi sử dụng.
Im lặng không làm việc nhận ảnh của người khác thành trung thực.
Lời giải
Ảnh do Bình chụp và Mai chưa tới nơi trong ảnh. Chú thích đúng phải không nhận mình là người chụp hay đã tới đó; khi có sự đồng ý, ghi rõ nguồn ảnh giúp người xem hiểu đúng.
Đừng biến người khác thành nội dung để lan truyền
Quay, phát trực tiếp hoặc chia sẻ cảnh bạo lực học đường có thể làm người trong video bị chú ý và tổn thương thêm. Đăng tên, số điện thoại, địa chỉ hoặc ảnh của người khác khi chưa được phép cũng khiến thông tin riêng lan rộng ngoài dự kiến.
Khi gặp tình huống bạo lực, ưu tiên báo người lớn, giáo viên hoặc người có trách nhiệm để được hỗ trợ; không phát tán video để “cho mọi người biết”. Nếu đã lỡ đăng, gỡ bài trong phạm vi mình kiểm soát và nhờ hỗ trợ xử lí. Gỡ bài của mình không bảo đảm các bản sao ở nơi khác biến mất.
Bài luyện
Một bạn gửi video xô xát trong lớp và đề nghị đăng lại để tăng lượt xem. Cách xử lí nào có trách nhiệm?
Đăng lại và nêu danh tính có thể làm tình huống tệ hơn.
Dừng lan truyền và tìm hỗ trợ là cách phù hợp.
Cắt ngắn không thay đổi việc tiếp tục phát tán.
Đăng công khai vẫn lan truyền cảnh bạo lực.
Lời giải
Video ghi cảnh xô xát liên quan người thật trong lớp. Phát tán có thể gây thêm tổn hại, nên dừng chia sẻ và chuyển thông tin cho người có trách nhiệm hỗ trợ.
Bài luyện
Vì sao không nên tự đăng số điện thoại của người khác lên trang công khai?
Độ dài số không phải vấn đề chính.
Số điện thoại có thể được biểu diễn và chia sẻ ở dạng số.
Bài công khai có thể được nhiều người xem.
Phạm vi lan truyền và quyền của người liên quan cần được tôn trọng.
Lời giải
Bài công khai có thể được sao chép và xem bởi người không dự kiến. Đăng thông tin liên hệ của người khác khi chưa được phép có thể xâm phạm đời tư và gây rủi ro cho họ.
Nhận ra hành vi cần tránh
Không dùng phần mềm bẻ khóa hoặc bản nhạc, phim được phân phối trái phép. Không lấy bài viết, hình ảnh của người khác rồi ghi là của mình. Không quảng bá đường dẫn cổ vũ bạo lực, cờ bạc hoặc hành vi gây hại. Những ví dụ này khác với việc tự sáng tác bài thơ, tạo trang chia sẻ kinh nghiệm học tập hoặc dùng tác phẩm theo điều kiện đã được cho phép.
Một hành vi có thể đồng thời thiếu trung thực, thiếu văn hóa và có vấn đề về quyền, nhưng mức độ pháp lí cụ thể còn phụ thuộc hoàn cảnh và quy định hiện hành. Trong bài học, trọng tâm là nhận ra dấu hiệu và chọn cách làm đúng, không tự gán tội danh hay mức xử phạt.
Bài luyện
Hành động nào phù hợp trong các tình huống được nêu?
Bài thơ do mình sáng tác có thể chia sẻ phù hợp.
Phần mềm bẻ khóa không phải cách dùng có trách nhiệm.
Nhận tác phẩm của người khác là của mình là thiếu trung thực.
Quảng bá nội dung gây hại là việc cần tránh.
Lời giải
Tự sáng tác và chia sẻ bài thơ là một cách tạo sản phẩm số lành mạnh. Ba lựa chọn còn lại liên quan dùng phần mềm trái phép, nhận sai tác giả hoặc tiếp tay lan truyền nội dung gây hại.
Bài luyện
Một học sinh đã đăng bài có thông tin riêng của bạn cùng lớp rồi nhận ra sai sót. Việc nào nên làm trước?
Để nguyên tiếp tục phơi lộ thông tin.
Đăng thêm có thể làm thông tin lan rộng hơn.
Gỡ trong khả năng và tìm hỗ trợ là bước phù hợp; cần nhớ có thể còn bản sao.
Màu nền không xử lí nội dung riêng tư.
Lời giải
Cần hạn chế tiếp tục lan truyền: gỡ bài mình kiểm soát và nhờ người lớn, giáo viên hoặc người có trách nhiệm hỗ trợ. Các bản sao khác có thể vẫn tồn tại nên không thể coi gỡ một bài là xong mọi việc.
Đang học