Từ bàn tính đến máy tính cơ học

Từ nhu cầu đếm và tính, con người dùng ngón tay, bàn tính rồi chế tạo những công cụ phức tạp hơn. Với bàn tính, người sử dụng vẫn phải biết quy tắc và thực hiện thao tác; công cụ giúp biểu diễn số và hỗ trợ tính, không tự hiểu bài toán. **Cơ giới hóa việc tính toán** là dùng cơ cấu máy để thực hiện những thao tác tính toán. Năm **1642**, Blaise Pascal sáng chế Pascaline, một máy tính cơ học sớm, sử dụng những bánh răng. Nhu cầu giúp cha tính thuế đã góp phần thúc đẩy phát minh này. Sau Pascal, Gottfried Leibniz tiếp tục cải tiến công cụ tính, bổ sung khả năng nhân và chia để thực hiện cả bốn phép tính số học. Điểm cần nhớ là con người tìm cách chuyển các thao tác tính lặp lại sang cơ cấu máy, giảm công sức và hạn chế sai sót.

Theo mốc được trình bày trong SGK, năm **1833** Charles Babbage thiết kế máy tính cơ học đa năng, có thể thực hiện tính toán tự động. Ý tưởng của ông hướng đến một máy có nhiều ứng dụng, không chỉ làm một phép tính cố định. Thiết kế có những điểm tương tự máy tính hiện đại, như bộ phận lưu giữ và bộ phận xử lí. Tuy nhiên dự án không được hoàn thành trong thời của ông do những hạn chế về công nghệ. Cần phân biệt giá trị của ý tưởng với việc đã chế tạo xong một sản phẩm. Hai mốc giúp theo dõi sự phát triển: Pascaline năm 1642 thể hiện cơ giới hóa tính toán; dự án Babbage năm 1833 tiến tới tính toán tự động, đa năng. Những máy này thuộc lịch sử máy tính cơ học, không phải điện thoại hay máy tính điện tử hiện nay.