Biểu đồ trả lời một câu hỏi
Bảng khảo sát giả định có 10 phiếu: Bảng tính 4, Đồ họa 3, Lập trình 2, Trình chiếu 1. Nhìn bảng có thể đọc từng số, còn biểu đồ giúp nhận ra nhanh **Bảng tính nhiều nhất**. Trước khi chọn dạng biểu đồ, xác định cần so sánh các nhóm, xem từng nhóm chiếm bao nhiêu phần của tổng, hay xem một đại lượng thay đổi theo thời gian. Một biểu đồ chỉ có ích khi nhãn và phạm vi dữ liệu đúng.
Bài luyện
Muốn so sánh số phiếu quan tâm bốn nội dung Tin học khác nhau, nên chọn biểu đồ nào trước tiên?
Độ cao các cột cho thấy số phiếu của từng nhóm.
Dữ liệu này không phải chuỗi theo thời gian.
Thiếu giá trị hoặc tỉ lệ làm biểu đồ khó kiểm.
Hình trang trí không thể hiện số phiếu.
Lời giải
Bốn nội dung là bốn nhóm cần so sánh. Biểu đồ cột dùng chiều cao cột để đối chiếu 4, 3, 2 và 1 phiếu.
Biểu đồ cột để so sánh
Chọn vùng hai cột **Nội dung – Số phiếu**, gồm cả tiêu đề và bốn hàng số liệu. Trong Calc 26.2 tiếng Anh, dùng **Insert → Chart**, chọn kiểu **Column** trong Chart Wizard, rồi kiểm tên nhóm ở trục ngang và đơn vị “phiếu” ở trục số. Nếu bỏ một hàng khi chọn vùng, biểu đồ thiếu nhóm ấy; nếu chọn cả mã phiếu thô thay vì bảng tổng hợp, biểu đồ không còn trả lời đúng câu hỏi.
Bài luyện
Bảng tổng hợp có bốn hàng nội dung và số phiếu. Chọn vùng chỉ gồm ba hàng đầu để tạo biểu đồ cột sẽ gây điều gì?
Vùng nguồn không chứa hàng cuối nên biểu đồ thiếu một nhóm.
Chọn vùng không làm tăng dữ liệu gốc.
Biểu đồ chỉ dùng vùng đã chọn.
Tạo biểu đồ không phải xóa bảng nguồn.
Lời giải
Biểu đồ lấy dữ liệu từ vùng được chọn. Chỉ chọn ba trong bốn hàng sẽ không có giá trị và nhãn của nội dung thứ tư.
Hình quạt tròn để xem tỉ lệ của một tổng
Nếu mỗi phiếu chỉ chọn **một** nội dung, bốn nhóm tạo thành toàn bộ 10 phiếu. Biểu đồ hình quạt tròn có thể hiện phần của từng nhóm trong tổng ấy: Bảng tính chiếm 4/10 = 40%, Đồ họa chiếm 3/10 = 30%, Lập trình 20%, Trình chiếu 10%. Tổng các phần là 100%. Nếu một người được chọn nhiều nội dung, tổng số lượt chọn không còn bằng số người; khi đó phải ghi rõ mẫu số là **lượt chọn**, không gọi các phần là tỉ lệ học sinh.
Bài luyện
Có 10 phiếu, mỗi phiếu chọn đúng một nội dung. Bảng tính nhận 4 phiếu. Tỉ lệ phần của Bảng tính trên biểu đồ hình quạt tròn là bao nhiêu?
4 là số phiếu, không phải tỉ lệ phần trăm.
25% không bằng 4 trên 10.
4 chia 10 bằng 0,4 tức 40%.
60% là phần của ba nội dung còn lại.
Lời giải
Mẫu số là 10 phiếu vì mỗi phiếu chọn một nội dung. Tỉ lệ Bảng tính = 4/10 × 100% = 40%.
Bài luyện
Một khảo sát cho phép mỗi người chọn nhiều nội dung. Khi dùng biểu đồ hình quạt tròn cho số lượt chọn, nhãn nào chính xác hơn?
Một học sinh có thể góp nhiều lượt nên không suy tỉ lệ học sinh.
Nhãn này nói đúng đơn vị và mẫu số của dữ liệu.
Tổng lượt chọn có thể lớn hơn số người.
Mọi tỉ lệ đều cần xác định trên tổng nào.
Lời giải
Khi được chọn nhiều nội dung, các phần chia theo tổng lượt chọn. Nhãn phải ghi “tỉ lệ lượt chọn” và dùng tổng lượt chọn làm mẫu số, không gọi là tỉ lệ học sinh.
Biểu đồ đường để xem xu hướng qua thời gian
Với số lượt tham gia giả định trong bốn tuần lần lượt 2, 3, 5, 7, biểu đồ đường nối các điểm theo thứ tự tuần. Đường đi lên cho thấy số lượt **trong dữ liệu giả định này** tăng từ tuần 1 đến tuần 4. Kết luận chỉ áp dụng cho khoảng đang có số liệu; không thể dùng bốn điểm đó để khẳng định mọi tuần sau đều tăng.
Trong trang “Biểu đồ” của tệp mẫu có bảng bốn nội dung, bảng bốn tuần và ba biểu đồ cột, hình quạt tròn, đường. Mở trang này để đối chiếu việc chọn vùng dữ liệu riêng cho từng câu hỏi.
Bài luyện
Dữ liệu theo tuần là 2, 3, 5, 7 lượt. Kết luận nào đúng từ biểu đồ đường của bốn tuần ấy?
Bốn số tăng dần, nhưng không cho biết tương lai.
Dữ liệu không chứa các tuần sau.
Tuần 2 là 3 lượt.
Biểu đồ cho xu hướng, không tự chứng minh nguyên nhân.
Lời giải
Các giá trị 2 < 3 < 5 < 7 nên số lượt tăng trong bốn tuần đã ghi. Không có dữ liệu về tuần sau hoặc nguyên nhân của sự thay đổi.
Thực hành tạo và kiểm biểu đồ
**Nhiệm vụ:** tạo ba biểu đồ từ hai bảng giả định trên trang “Biểu đồ” của tệp mẫu, rồi đọc mỗi biểu đồ bằng một câu đúng phạm vi.
**Trình tự trên Calc 26.2 tiếng Anh:** Chọn A1:B5, dùng **Insert → Chart**, tạo biểu đồ cột để so sánh và biểu đồ hình quạt tròn để xem tỉ lệ của mười phiếu. Chọn D1:E5 để tạo biểu đồ đường cho bốn tuần. Kiểm tiêu đề, nhãn nhóm, số liệu và đơn vị; không dùng bảng tuần cho hình quạt tròn nếu câu hỏi là tỉ lệ bốn nội dung. Có thể tạo trên bản sao trang tính để giữ bản mẫu.
**Kết quả mong đợi:** biểu đồ cột có bốn nhóm, cột Bảng tính cao nhất; hình quạt tròn có các phần 40%, 30%, 20%, 10%; đường cho thấy 2→3→5→7 lượt trong bốn tuần. Nếu thiếu nhóm hoặc số liệu khác bảng, kiểm lại vùng đã chọn và hàng tiêu đề trước khi chỉnh hình thức.
Bài luyện
Muốn vẽ xu hướng số lượt qua bốn tuần, phải chọn vùng dữ liệu nào trong tệp mẫu?
A1:B5 dùng so sánh nội dung, không có trục tuần.
Thiếu số lượt thì không thể vẽ giá trị.
D1:E5 chứa cả nhãn tuần và số lượt tương ứng.
Vùng quá rộng đưa dữ liệu không liên quan vào biểu đồ.
Lời giải
Câu hỏi về biến đổi qua thời gian cần các cặp tuần và số lượt. D1:E5 có hàng tiêu đề cùng bốn cặp dữ liệu, nên là vùng thích hợp cho biểu đồ đường.
Đang học