Gặp nội dung không phù hợp thì dừng lại
Có thể vô tình gặp trang kích động bạo lực, cờ bạc hoặc nội dung không phù hợp lứa tuổi. Không tiếp tục xem vì tò mò, không làm theo lời dụ dỗ và không gửi cho người khác cùng xem.
Đóng trang hoặc rời khỏi nội dung đó bằng điều khiển của trình duyệt. Không nháy các lời mời tải tệp, nhập thông tin hoặc “nhận quà” ngay trên trang. Báo cha mẹ hay giáo viên, nhất là khi nội dung xuất hiện lặp lại hoặc làm lo sợ.
Người lớn có thể hỗ trợ cài đặt công cụ lọc, chặn nội dung và kiểm tra thiết bị. Công cụ hỗ trợ không thay thế việc chọn nội dung phù hợp; không có nghĩa mọi trang còn mở được đều an toàn. Không tự tắt chặn để thử xem trang bị chặn.
Bài luyện
Một trang có nội dung bạo lực không phù hợp bất ngờ xuất hiện khi tìm tài liệu. Cách xử lí nào phù hợp nhất?
Tiếp tục xem làm kéo dài tiếp xúc với nội dung không phù hợp.
Gửi rộng khiến người khác cũng tiếp xúc với nội dung gây hại.
Không làm theo lời mời tải tệp trên trang đáng ngờ.
Cần dừng tiếp xúc và tìm sự hỗ trợ phù hợp.
Lời giải
Nội dung đã được xác định là không phù hợp lứa tuổi. Cần rời hoặc đóng trang, không làm theo yêu cầu hay phát tán đường dẫn; báo người lớn để được hỗ trợ, nhất là khi gặp lặp lại hoặc thấy lo sợ.
Bài luyện
Máy đã có công cụ lọc nội dung. Nhận xét nào đúng?
Cần kết hợp công cụ, cách sử dụng và sự hỗ trợ.
Công cụ không bảo đảm nhận ra mọi nội dung không phù hợp.
Không vượt công cụ bảo vệ để thử nội dung bị chặn.
Vẫn cần người lớn hỗ trợ khi có vấn đề.
Lời giải
Công cụ lọc giúp hạn chế một số nội dung không phù hợp nhưng không phải bảo vệ tuyệt đối. Người sử dụng vẫn cần dừng khi thấy nội dung gây hại và nhờ người lớn xử lí.
Không phải chịu đựng một mình
Bắt nạt trên mạng có thể thể hiện qua việc liên tục gửi lời đe dọa, chế giễu, bịa chuyện hoặc phát tán ảnh nhằm làm người khác sợ hãi, xấu hổ. Gọi hành động đó là “đùa” không làm mất tác động gây hại.
Khi bị nhắm tới, không đáp trả bằng lời xúc phạm, không làm theo yêu cầu đe dọa và không giấu chuyện vì sợ bị trách. Báo cha mẹ, giáo viên hoặc người lớn đáng tin để được hỗ trợ.
| Việc nên làm | Mục đích |
|---|---|
| Dừng cuộc trao đổi gây hại | Hạn chế tiếp tục bị tác động |
| Giữ tin nhắn, thời điểm hoặc ảnh chụp phù hợp và đưa riêng cho người lớn hỗ trợ | Có căn cứ cho việc xử lí |
| Dùng chức năng báo cáo, chặn khi phù hợp | Yêu cầu dịch vụ hỗ trợ, hạn chế tiếp xúc |
| Nhờ người lớn cùng theo dõi và xử lí | Có sự bảo vệ, không phải tự đối phó |
Không cần tải lại nội dung gây hại chỉ để có bằng chứng. Nếu đang bị đe dọa gây nguy hiểm trực tiếp, báo người lớn ngay để được giúp đỡ và liên hệ cơ quan có trách nhiệm. Việc lưu bằng chứng không phải lí do để đăng công khai câu chuyện của người bị hại.
Bài luyện
Một học sinh liên tục nhận tin nhắn đe dọa. Hành động nào phù hợp?
Đe dọa lại có thể làm xung đột nặng hơn.
Cần sự hỗ trợ và căn cứ xử lí, không phải đối phó một mình.
Im lặng chịu đựng không giúp có sự bảo vệ cần thiết.
Công khai dữ liệu riêng gây thêm rủi ro.
Lời giải
Tin nhắn đe dọa cần được người lớn biết và hỗ trợ xử lí. Giữ bằng chứng phù hợp, hạn chế tiếp xúc bằng chức năng báo cáo hoặc chặn khi cần, không đáp trả bằng đe dọa hay công khai thông tin riêng.
Bài luyện
Vì sao nên đưa bằng chứng bắt nạt riêng cho người lớn hỗ trợ thay vì đăng rộng lên nhóm?
Đưa riêng cho người lớn chính là tìm hỗ trợ, không phải tự chịu đựng.
Đăng rộng có thể tạo thêm bản sao, không bảo đảm gỡ nhanh hơn.
Cần cung cấp đúng người hỗ trợ và giữ phạm vi phù hợp.
Thành viên nhóm không tự có quyền đọc tin nhắn riêng.
Lời giải
Bằng chứng giúp người có trách nhiệm hiểu chuyện gì đã xảy ra. Phát tán rộng có thể làm người bị hại tổn thương thêm và lộ thông tin; vì vậy cần trao riêng cho người lớn hỗ trợ, theo phạm vi cần thiết.
Khi chứng kiến người khác bị bắt nạt
Trong một nhóm, một ảnh chế nhằm vào bạn cùng lớp bị chia sẻ nhiều lần. Không thả biểu tượng cổ vũ, bình luận hùa theo hoặc chuyển tiếp ảnh. Có thể thể hiện sự quan tâm với người bị nhắm tới, khuyến khích nhờ cha mẹ hoặc giáo viên và báo người phụ trách nhóm.
Nếu lời xúc phạm còn tiếp tục, không tranh cãi để rồi biến thành một cuộc công kích mới. Không đổ lỗi cho người bị hại vì đã dùng mạng; mục tiêu là giúp họ có sự hỗ trợ và dừng hành vi gây hại.
Bài luyện
Thấy một ảnh chế nhằm làm nhục bạn cùng lớp được đăng trong nhóm, nên làm gì?
Cần hạn chế lan truyền và giúp người bị hại tìm hỗ trợ.
Chuyển tiếp làm hành vi gây hại lan rộng.
Không đổ lỗi cho người bị hại.
Công kích lại tạo thêm hành vi gây hại, không giải quyết an toàn.
Lời giải
Người chứng kiến có thể góp phần dừng bắt nạt bằng cách không cổ vũ hay phát tán, thể hiện sự quan tâm và báo đúng người hỗ trợ. Không biến việc giúp đỡ thành một cuộc công kích khác.
Đang học