Hệ điều hành và phần mềm ứng dụng

**Hệ điều hành** quản lí và điều khiển hoạt động chung của máy tính. Ba vai trò cơ bản là: - Quản lí thiết bị và dữ liệu, điều khiển các thành phần phối hợp hoạt động. - Cung cấp và quản lí môi trường để người sử dụng tương tác với máy tính. - Tạo môi trường để cài đặt và chạy phần mềm ứng dụng. Windows, macOS và Linux là những ví dụ về hệ điều hành cho máy tính. Android và iOS là những ví dụ quen thuộc trên điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng. Trong cách sử dụng máy tính thông thường đang học, hệ điều hành là nền tảng để làm việc với thiết bị và chạy ứng dụng.

**Phần mềm ứng dụng** giúp người sử dụng thực hiện công việc cụ thể, thường xử lí một số loại dữ liệu. Ví dụ: Word hoặc Writer dùng để soạn văn bản; Scratch dùng để tạo chương trình trực quan; trình duyệt dùng để truy cập trang web. Ứng dụng chạy trong môi trường do hệ điều hành cung cấp. Khi cài đặt, cần chọn phiên bản phù hợp với hệ điều hành của máy. Một bản cài đặt dành cho hệ điều hành khác không mặc nhiên chạy được chỉ vì tên ứng dụng giống nhau. Có ứng dụng được cài trên máy và có ứng dụng sử dụng trực tuyến qua trình duyệt. Ở đây cần phân biệt theo chức năng, không suy rằng mọi phần mềm cần Internet đều là hệ điều hành.

| Điểm xét | Hệ điều hành | Phần mềm ứng dụng | |---|---|---| | Công việc chính | Quản lí hoạt động chung | Thực hiện công việc cụ thể | | Quan hệ với phần cứng | Quản lí, điều khiển thiết bị | Sử dụng thiết bị qua hệ điều hành | | Quan hệ giữa hai loại | Cung cấp môi trường chạy ứng dụng | Chạy trong môi trường hệ điều hành | | Ví dụ | Windows, macOS, Linux | Word, Writer, Scratch, trình duyệt | Máy tính thông thường có thể khởi động và thực hiện các chức năng của hệ điều hành dù chưa cài thêm một ứng dụng soạn thảo. Nhưng muốn soạn văn bản theo nhu cầu, cần dùng ứng dụng phù hợp. Không đồng nhất việc “chưa có Word” với “chưa có hệ điều hành”.