Chỉ hai kí hiệu vẫn ghi được nhiều giá trị
Xét tám số từ 0 đến 7. Chia dãy thành hai nửa bằng nhau, quy ước chọn nửa trái thì ghi 0, chọn nửa phải thì ghi 1. Tiếp tục chia nửa đang chứa số cần tìm cho đến khi chỉ còn số đó.
Ví dụ, với số 5:
| Lần chia | Nửa chứa số 5 | Kí hiệu ghi lại |
|---|---|---|
| Chia dãy 0–7 | Nửa phải: 4–7 | 1 |
| Chia dãy 4–7 | Nửa trái: 4–5 | 0 |
| Chia dãy 4–5 | Nửa phải: 5 | 1 |
Ghép ba kí hiệu theo thứ tự, ta được 101. Với quy tắc này, mỗi số từ 0 đến 7 có một dãy ba kí hiệu riêng. Ta cần nhớ cả quy tắc mã hóa để hiểu dãy kí hiệu biểu diễn điều gì.
Bit và dãy bit
Mỗi kí hiệu **0 hoặc 1** là một **bit**, còn gọi là chữ số nhị phân. Một dãy gồm các kí hiệu ấy là **dãy bit**. Bit là đơn vị đo nhỏ nhất trong lưu trữ thông tin.
Trong máy tính, dữ liệu dạng số, văn bản, hình ảnh và âm thanh đều có thể được biểu diễn bằng dãy bit. Không cần thêm kí hiệu 2 vào dãy bit để biểu diễn một hình hay một chữ.
Bài luyện
Dãy nào dưới đây là dãy bit?
Dãy có kí hiệu 2, không chỉ có 0 và 1.
Dãy này chỉ gồm các kí hiệu 0 và 1.
Dãy có kí hiệu 2 và A.
Dãy có kí hiệu 2 và 9.
Lời giải
Dãy bit chỉ gồm các kí hiệu 0 và 1. Dãy 11001 đáp ứng điều kiện này; ba dãy còn lại chứa kí hiệu khác.
Bài luyện
Theo quy tắc chia nửa ở trên, số 2 trong dãy 0–7 được ghi như thế nào?
101 lần lượt chọn phải, trái, phải, dẫn tới số 5.
110 dẫn tới số 6.
Trái, phải, trái được ghi thành 010.
001 dẫn tới số 1.
Lời giải
Số 2 thuộc nửa trái 0–3 nên ghi 0. Trong dãy 0–3, số 2 thuộc nửa phải 2–3 nên ghi 1. Trong dãy 2–3, số 2 ở nửa trái nên ghi 0. Ghép theo thứ tự được 010.
Văn bản cũng có thể dùng dãy bit
Một bảng mã quy định dãy bit dùng cho từng kí tự. Xét phần bảng mã dưới đây:
| Kí tự | Dãy bit |
|---|---|
| A | 01000001 |
| B | 01000010 |
| C | 01000011 |
Theo bảng, văn bản BA được biểu diễn bằng cách nối mã của B rồi mã của A: **01000010 01000001**. Khoảng cách ở đây chỉ để dễ nhìn hai nhóm mã.
Đây là một phần bảng mã để minh họa cách làm, không có nghĩa mọi kí tự trong mọi bảng mã đều dùng đúng tám bit.
Bài luyện
Theo bảng mã vừa cho, dãy nào biểu diễn văn bản AC?
Dãy này biểu diễn CA, đảo thứ tự kí tự.
Nhóm thứ hai là mã B, không phải C.
Nhóm thứ nhất là mã B, không phải A.
Hai nhóm lần lượt là mã A rồi mã C.
Lời giải
Văn bản AC có A trước, C sau. Tra bảng, A là 01000001 và C là 01000011. Nối theo thứ tự được 01000001 01000011.
Từ ô màu đến dãy bit
Với hình minh họa chỉ có hai màu, quy ước ô đen là 1 và ô trắng là 0. Đọc mỗi dòng từ trái sang phải, rồi nối các dòng từ trên xuống dưới, ta có dãy bit mô tả phần hình.
Lưới 5 × 5 có 25 ô; mỗi ô dùng một bit, nên phần hình này được mô tả bằng 25 bit. Muốn đọc lại đúng, còn phải biết kích thước lưới và thứ tự đọc. Tệp ảnh thực tế còn có thể chứa các dữ liệu khác ngoài phần màu của các ô.
Ảnh nhiều màu cần quy tắc biểu diễn màu phù hợp. Âm thanh cũng được chuyển thành dữ liệu số rồi biểu diễn bằng dãy bit. Điểm chung là máy tính có thể lưu và xử lí các dạng dữ liệu đó bằng các dãy bit.
Bài luyện
Theo đúng quy ước của hình, dòng thứ hai được biểu diễn bằng dãy nào?
Dòng thứ hai chỉ có ô giữa màu đen.
Dãy này đảo màu đen và trắng của dòng thứ hai.
Đây là dòng đầu có cả năm ô đen.
Dòng thứ hai có một ô đen nên không thể toàn 0.
Lời giải
Dòng thứ hai có hai ô trắng, một ô đen rồi hai ô trắng. Theo trắng = 0, đen = 1, dãy tương ứng là 00100. Quy tắc màu và thứ tự đọc phải được giữ nhất quán.
Đang học