Một tệp cho cả chủ đề thực hành
Dùng Excel Microsoft 365 trên Windows có Power Query, giao diện tiếng Anh. Tên và vị trí lệnh có thể khác ở phiên bản khác; cần có các chức năng tương ứng trước khi thực hành.
Tệp BTVN có trang **Mau24** gồm 24 dòng để kiểm nhanh và **Du_lieu** gồm 96.000 dòng để trải nghiệm tổng hợp nhiều dữ liệu. Bảng lớn lặp mẫu 24 dòng 4.000 lần, mỗi dòng có mã riêng. Nhãn “Khả năng tín dụng” do BTVN đặt; dữ liệu không đại diện người thật và không dùng để quyết định cho vay.
Nhiệm vụ: thêm Mức thu nhập, Nhóm tuổi từ các cột đã có, giữ nguyên cột nguồn. Chọn một bảng mỗi lần, không cộng chung cả hai trang. Bắt đầu với Mau24, sau đó lặp quy trình cho Du_lieu.
Mở bảng và kiểm kiểu dữ liệu
1. Tải tệp, mở trang Mau24 và chọn một ô trong bảng.
2. Chọn **Data → From Table/Range** để mở Power Query Editor.
3. Kiểm Mã và Khả năng tín dụng là văn bản; Tuổi là số nguyên; Thu nhập năm (USD) là số. Bảng này đã có tiêu đề cột, không có hàng tổng trong dữ liệu nguồn.
4. Kiểm đủ 24 dòng, không có ô thiếu; không gộp nhãn “Trung bình” với một cách viết khác ngoài ý muốn.
Đổi kiểu sai có thể tạo Error hoặc làm phép so không đúng. Với dữ liệu khác có ô thiếu, cần tìm nguyên nhân và xử lí có căn cứ; không tự coi thiếu thu nhập là thu nhập 0.
Điều kiện được xét từ trên xuống
Trong **Add Column → Conditional Column**, đặt tên cột **Mức thu nhập**, chọn cột Thu nhập năm (USD), rồi nhập lần lượt:
| Điều kiện theo thứ tự | Kết quả |
|---|---|
| Nhỏ hơn hoặc bằng 25000 |Thấp|
| Nếu chưa thoả, nhỏ hơn hoặc bằng 50000 |Trung bình|
| Nếu chưa thoả, nhỏ hơn hoặc bằng 75000 |Khá|
| Else: các giá trị còn lại trong dữ liệu số hợp lệ |Cao|
Do kiểm theo thứ tự, 25000 thuộc Thấp, 50000 thuộc Trung bình, 75000 thuộc Khá; Cao là trên 75000. Dùng **Add Clause** để thêm điều kiện và chọn kiểu văn bản cho cột kết quả.
Tạo **Nhóm tuổi** tương tự: đầu tiên nhỏ hơn 21 → “<21”; tiếp theo ≤30 → “21–30”; tiếp theo ≤40 → “31–40”; tiếp theo ≤50 → “41–50”; Else → “>50”. Quy tắc này xét tuổi nguyên hợp lệ đã có trong tệp.
Tải kết quả và kiểm lại
Chọn **Home → Close & Load To…**, tải dạng Table vào trang tính mới. Đặt tên bảng kết quả là **Processed_Data** trong **Table Design → Table Name**. Kiểm có 24 dòng và 6 cột, đối chiếu các ngưỡng vừa nêu.
Khi làm bảng lớn, chọn nguồn trên Du_lieu và đặt tên đầu ra khác, chẳng hạn Processed_Large. Kết quả mong đợi có 96.000 dòng, cùng sáu loại cột. Không thêm bước Remove Duplicates theo ba cột tuổi/thu nhập/nhãn, vì các dòng lặp ở đây là thiết kế dữ liệu có mã riêng.
Power Query lưu các bước biến đổi để có thể áp dụng lại khi làm mới dữ liệu. Hàm IF cũng có thể tạo nhóm, nhưng cần quản lí công thức và vùng áp dụng; không phải cứ dùng IF là kết quả sai. Nếu muốn sửa truy vấn, vào **Data → Queries & Connections**, chọn truy vấn và **Edit**.
Bài luyện
Theo thứ tự phân nhóm thu nhập trong bài, 75000 USD thuộc mức nào?
75000 không thoả điều kiện ≤25000.
75000 không thoả điều kiện ≤50000.
Cao là các giá trị còn lại trên 75000 trong dữ liệu hợp lệ.
Đúng. 75000 thoả điều kiện thứ ba.
Lời giải
75000 vượt 25000 và 50000 nhưng thoả ≤75000, nên thuộc Khá. Nhánh Cao chỉ nhận giá trị không thoả cả ba điều kiện trước, tức trên 75000 với dữ liệu số hợp lệ.
Bài luyện
Theo quy tắc nhóm tuổi trong bài, tuổi 21 và 30 được xếp thế nào?
Đúng. Cả hai không dưới 21 và đều ≤30.
Điều kiện <21 không nhận đúng 21.
Cả hai đã thoả nhánh ≤30 trước nhánh ≤40.
30 vẫn thoả ≤30.
Lời giải
Nhánh đầu chỉ nhận tuổi dưới 21. Cả 21 và 30 đều không thoả nhánh đó nhưng thoả nhánh tiếp theo ≤30, nên cùng thuộc nhóm 21–30.
Bài luyện
Sau khi thêm hai cột vào Mau24 mà không xoá hay lọc dòng, kết quả mong đợi là gì?
Thêm cột không làm tăng số dòng.
Đúng. Giữ 24 dòng, từ 4 cột thành 6 cột.
Đây không phải nguồn Du_lieu và còn thiếu hai cột mới.
Đề không có thao tác gộp hoặc xoá dòng.
Lời giải
Bảng nguồn có 24 dòng dữ liệu và 4 cột. Thêm Mức thu nhập và Nhóm tuổi chỉ tăng số cột lên 6. Số dòng vẫn là 24 nếu không có bước lọc, xoá hoặc gộp.
Bài luyện
Power Query hiện Error sau khi đổi cột thu nhập thành số. Cần ưu tiên làm gì?
Thay thành 0 không có căn cứ có thể đổi ý nghĩa dữ liệu.
Cần tìm nguyên nhân trước khi quyết định xử lí.
Đúng. Lỗi kiểu ảnh hưởng trực tiếp tới so sánh.
Màu không sửa dữ liệu hoặc chuyển kiểu.
Lời giải
Phân nhóm dùng phép so số nên cần dữ liệu đúng kiểu và hợp lệ. Khi có Error, kiểm ô nguồn và định dạng/thiết lập chuyển đổi, rồi chọn cách xử lí có căn cứ thay vì tự gán 0.
Đang học