Biểu đồ phải khớp phép tổng hợp
Từ PivotTable phần trăm theo hàng, chọn một ô trong bảng rồi **Insert → PivotChart**, chọn biểu đồ cột phù hợp. Ghi tiêu đề, trục ngang là nhóm thu nhập, trục dọc là tỉ lệ %, chú giải là các nhãn Kém/Trung bình/Tốt.
Đối chiếu một vài giá trị với bảng, chẳng hạn Cao–Tốt là 60%. Thử lọc một nhóm trong PivotTable và quan sát PivotChart liên kết; bỏ lọc để trở về toàn bộ dữ liệu. Không coi hình minh hoạ dưới đây là ảnh giao diện Excel: hình chỉ tách riêng tỉ lệ Tốt để dễ so sánh.
Đổi câu hỏi: tổng hợp theo Nhóm tuổi
Thay Mức thu nhập ở Rows bằng Nhóm tuổi, giữ nhãn ở Columns và Count of Mã ở Values. Bỏ bộ lọc, kiểm Grand Total vẫn là 24 với mẫu nhỏ hoặc 96.000 với bảng lớn. Chọn % of Row Total nếu muốn so cơ cấu trong từng nhóm tuổi.
Trong mẫu nhỏ, nhóm <21 có 2 dòng: 1 Kém và 1 Tốt, nên mỗi nhãn đó chiếm 50%, Trung bình là 0%. Với bảng lớn, các số đếm thành 4.000, 4.000 và 0 trên tổng 8.000; tỉ lệ không đổi. Kiểm tên nhãn và hiển thị ô không có dữ liệu để tránh nhầm “trống” với đã loại mất nhóm.
Báo cáo ngắn cần nêu dữ liệu giả định nào được dùng, cách phân nhóm, phép đếm/tỉ lệ, một nhận xét có số liệu và giới hạn. Nhiều dòng do lặp mẫu không tạo thêm bằng chứng độc lập về khách hàng thực.
Mối liên hệ trong bảng chưa phải nguyên nhân
Có thể nói: “Trong dữ liệu giả định này, nhóm Cao có tỉ lệ nhãn Tốt 60%, cao hơn nhóm Trung bình 50%.” Không từ đó kết luận tăng thu nhập sẽ làm một người có nhãn Tốt, hoặc áp dụng tỉ lệ cho toàn xã hội.
Khi tự làm thực hành, lưu tệp có truy vấn, bảng tổng hợp và biểu đồ; kiểm lại dữ liệu nguồn, tổng và mẫu số. Câu luyện chỉ kiểm cách hiểu, không thay việc tự thao tác và giải thích sản phẩm.
Vận dụng với bảng thời tiết giả định
Một trạm giả định ghi lượng mưa (mm) theo tháng:
| Tháng | Lượng mưa (mm) |
|---|---|
|1|40|
|2|30|
|3|50|
|4|60|
|5|90|
|6|120|
|7|150|
|8|170|
|9|180|
|10|240|
|11|260|
|12|300|
Nhiệm vụ: tìm ba tháng liên tiếp trong năm có tổng lượng mưa lớn nhất và từng tháng đều trên 100 mm; không xét khoảng nối tháng 12 sang năm sau. So các cửa sổ ba tháng thoả điều kiện: tổng lớn nhất là tháng 10–12, bằng 240 + 260 + 300 = 800 mm.
Đây là quy tắc phân tích đặt riêng cho bảng giả định, không phải định nghĩa mùa mưa áp dụng cho mọi địa phương. Cùng một cách tổng hợp có thể giúp rút thông tin từ dữ liệu khác khi câu hỏi, đơn vị và điều kiện rõ ràng.
Bài luyện
Biểu đồ dùng % of Row Total theo nhóm thu nhập. Trục dọc và cách đối chiếu nào phù hợp?
Phép tổng hợp đang là tỉ lệ, không phải tiền.
Đúng. Đơn vị và giá trị khớp bảng phần trăm theo hàng.
3 là số dòng, không phải tỉ lệ 3%.
Đơn vị giúp đọc đúng đại lượng được vẽ.
Lời giải
Show Values As → % of Row Total cho tỉ lệ trong mỗi nhóm thu nhập. Vì vậy trục dọc là %, ô Cao–Tốt là 3/5 = 60% trong mẫu nhỏ. Không dùng đơn vị của cột nguồn thay cho đơn vị kết quả.
Bài luyện
Trong mẫu nhỏ, nhóm <21 có 1 Kém, 0 Trung bình và 1 Tốt. Tỉ lệ Tốt theo tổng hàng là bao nhiêu?
Đúng. 1/(1 + 0 + 1) = 50%.
4,17% dùng tổng 24 của toàn bảng.
Nhóm còn có một dòng Kém nên không phải mọi dòng đều Tốt.
37,5% là tỉ lệ Tốt toàn mẫu, không riêng nhóm <21.
Lời giải
Tổng nhóm <21 là 2, trong đó 1 nhãn Tốt. % of Row Total là 1/2 = 50%. Mẫu số phải là tổng nhóm tuổi đang xét.
Bài luyện
Theo điều kiện trong bảng lượng mưa giả định, ba tháng cần chọn là khoảng nào?
Từng tháng 1–3 không thoả điều kiện trên 100 mm.
Thoả ngưỡng chưa chứng minh tổng lớn nhất.
Tổng 9–11 là 680, nhỏ hơn 800.
Đúng. Thoả cả ngưỡng và tiêu chí tổng lớn nhất.
Lời giải
Cần thoả đồng thời ba tháng liên tiếp, từng tháng trên 100 mm và tổng lớn nhất. Tổng 10–12 là 240 + 260 + 300 = 800 mm, cao hơn các cửa sổ khác của bảng. Không xét cửa sổ đi sang năm sau theo đề.
Đang học