Ứng dụng và nền tảng là hai góc nhìn
Khi trường dùng phần mềm lập lịch học, đó là **ứng dụng Tin học** giúp quản lí. Để ứng dụng chạy được, người phát triển cần **ngôn ngữ lập trình**, máy cần **hệ điều hành**, và các máy trao đổi qua **mạng**. Cùng một kết quả trong đời sống có thể dựa trên nhiều thành tựu nền tảng.
| Góc nhìn | Ví dụ | Tác dụng chính |
|---|---|---|
| Ứng dụng | Lịch học điện tử | Cập nhật, tra cứu lịch. |
| Nền tảng | Hệ điều hành | Quản lí tài nguyên và cho phần mềm hoạt động. |
| Nền tảng | Ngôn ngữ lập trình bậc cao | Diễn đạt cách giải để phát triển phần mềm. |
| Nền tảng | Mạng/Internet | Trao đổi dữ liệu giữa các hệ thống. |
Bài luyện
Trường dùng phần mềm để cập nhật và tra cứu lịch học. Đây trước hết là ví dụ của điều gì?
Phần mềm phục vụ việc quản lí lịch học.
Chức năng lịch không định nghĩa hệ điều hành.
Dùng phần mềm không tạo ngôn ngữ mới.
Không có cảm biến trong tình huống.
Lời giải
Công việc là lập và tra lịch của trường. Phần mềm giúp thực hiện việc ấy, nên đây là ứng dụng Tin học trong quản lí.
Gắn mốc với bước tiến cụ thể
Một số mốc trong mạch SGK giúp thấy **vì sao** phần mềm và mạng phát triển:
- **1957:** Fortran được IBM đưa tới người dùng; ngôn ngữ bậc cao giúp diễn đạt bài toán gần cách nghĩ của người lập trình hơn mã máy.
- **1964:** họ máy IBM System/360 được giới thiệu; mô hình phần cứng tương thích và hệ điều hành liên quan hỗ trợ chạy, quản lí phần mềm trên cả họ máy.
- **1983:** ARPANET chuyển sang bộ giao thức TCP/IP, một bước quan trọng để các mạng trao đổi theo quy tắc chung.
- **1989–1993:** Web được đề xuất và triển khai tại CERN rồi mở để phổ biến rộng; Web là một dịch vụ chạy trên Internet, không phải toàn bộ Internet.
Các năm trên gắn với sự kiện nêu rõ, không có nghĩa mọi hệ điều hành, mạng hoặc trang web bắt đầu tồn tại đúng năm đó.
Bài luyện
Vì sao ngôn ngữ lập trình bậc cao là một thành tựu nền tảng?
Con người vẫn thiết kế, viết và kiểm chương trình.
Ngôn ngữ bậc cao dùng cho nhiều loại phần mềm.
Đó là vai trò cốt lõi của ngôn ngữ bậc cao.
Mã vẫn có thể có lỗi.
Lời giải
Ngôn ngữ bậc cao cho phép mô tả thuật toán ở mức thuận tiện hơn mã máy. Chương trình dịch giúp máy thực hiện, còn lập trình viên vẫn phải kiểm tính đúng.
Bài luyện
Mốc 1983 trong bảng trên gắn với sự kiện nào?
Sự kiện CERN là 1993 trong bảng.
Fortran là 1957.
System/360 là 1964.
ARPANET chuyển giao thức vào năm 1983.
Lời giải
Theo mốc đã nêu, ARPANET chuyển sang bộ giao thức TCP/IP năm 1983, giúp các mạng trao đổi theo quy tắc chung.
Bài luyện
Nhận xét nào phân biệt đúng Web và Internet?
Web dùng hạ tầng Internet, nhưng Internet còn có các dịch vụ khác.
Web không bao gồm toàn bộ Internet.
Internet là mạng của nhiều mạng, không phải một trang.
Chúng không là hệ điều hành.
Lời giải
Internet là hạ tầng kết nối mạng. Web là hệ tài liệu và dịch vụ truy cập qua hạ tầng ấy; thư điện tử cũng dùng Internet mà không đồng nghĩa với Web.
Đang học