Ba cách nhận diện ở mức bài học
**Phần mềm độc hại** có thể làm hỏng dữ liệu, làm gián đoạn máy hoặc lấy thông tin. **Virus** thường gắn vào tệp/chương trình khác để lây khi tệp/chương trình được chạy. **Sâu máy tính (worm)** có thể tự lan qua mạng hoặc khai thác lỗ hổng. **Trojan** đội lốt thứ có vẻ hữu ích để người dùng mở/cài, rồi thực hiện hành vi không mong muốn. Đây là cách phân biệt cơ bản; một mẫu mã độc thật có thể kết hợp nhiều hành vi.
Không mở tệp đính kèm hay cài chương trình từ nguồn không rõ; cập nhật hệ thống và dùng công cụ bảo vệ có sẵn. Không cần tìm hoặc tải mã độc để học bài này.
Bài luyện
Một chương trình giả làm tiện ích học tập để người dùng tự cài, sau đó âm thầm lấy dữ liệu. Kiểu mô tả nào phù hợp nhất?
Máy in không mô tả hành vi đội lốt phần mềm.
Tệp âm thanh không phải kiểu hành vi nêu ra.
Đội lốt tiện ích rồi làm việc trái ý là dấu hiệu trojan.
Hành vi lấy dữ liệu không phải lỗi gõ.
Lời giải
Điểm nổi bật là chương trình giả làm thứ hữu ích để người dùng cài, rồi lấy dữ liệu. Đó là cách trojan hoạt động ở mức mô tả của bài.
Quét mã độc khác tường lửa
Trong **Bảo mật Windows**, phần *Bảo vệ khỏi mối đe dọa và vi-rút* dùng Microsoft Defender Antivirus để quét và xử lí tệp/nguy cơ. Phần *Tường lửa và bảo vệ mạng* kiểm soát lưu lượng kết nối mạng theo quy tắc. Cả hai hỗ trợ an toàn, nhưng **quét tệp không phải chính là tường lửa**. Không tắt chức năng bảo vệ để thử bài.
Thực hành trên máy Windows có Bảo mật Windows: tạo thư mục `BaiTapQuet` chứa một tệp văn bản lành tính với dòng “Kiem tra thu muc hoc tap”; mở **Bảo mật Windows → Bảo vệ khỏi mối đe dọa và vi-rút → Tùy chọn quét → Quét tùy chỉnh**, chọn thư mục rồi xem thông báo hoàn tất. Tên nút có thể khác theo ngôn ngữ/phiên bản; có thể dùng **Quét nhanh** nếu máy không cho chọn thư mục. Kết quả mong đợi là biết trạng thái quét và phạm vi đã quét, **không mặc định thông báo “không có mối đe dọa” trên mọi máy**. Nếu có cảnh báo, dừng thao tác và báo người phụ trách máy; không tự bỏ qua cảnh báo.
Bài luyện
Trong Bảo mật Windows, chức năng nào phù hợp để kiểm một thư mục bài tập lành tính?
Tắt tường lửa làm giảm bảo vệ và không phải cách quét.
Quét tùy chỉnh chọn phạm vi cần kiểm.
Đổi tên không kiểm nội dung.
Đưa tệp lên mạng xã hội không phải thao tác quét.
Lời giải
Quét tùy chỉnh cho phép chọn thư mục. Sau khi quét, đọc trạng thái; nếu máy báo nguy cơ, báo người phụ trách thay vì bỏ qua.
Bài luyện
Phát biểu nào phân biệt đúng công cụ quét mã độc với tường lửa?
Đó không phải chức năng chính của hai công cụ.
Tường lửa không phải công cụ xóa mọi tệp.
Quét mã độc không đo tốc độ mạng.
Hai chức năng có đối tượng kiểm khác nhau.
Lời giải
Microsoft Defender Antivirus kiểm tệp và mối đe dọa; Windows Firewall kiểm soát lưu lượng mạng theo quy tắc. Hai chức năng có thể cùng nằm trong Bảo mật Windows nhưng không đồng nhất.
Đang học