Viết lệnh để người đọc được
Máy tính xử lí lệnh ở dạng ngôn ngữ máy. Python là **ngôn ngữ lập trình bậc cao**: người viết dùng câu lệnh như `print(2 + 3)`, dễ đọc hơn dãy bit. Trước khi máy thực hiện, chương trình Python được môi trường Python xử lí thành dạng máy có thể chạy; không phải đưa nguyên câu tiếng Anh cho phần cứng hiểu. Cú pháp vẫn phải đúng, nên `print(2 + 3)` chạy được còn `print(2 + )` báo lỗi.
Hợp ngữ dùng tên lệnh ngắn gần máy hơn. Ba dạng ngôn ngữ khác nhau ở cách viết và xử lí, không xếp hạng rằng mọi bài toán viết bằng Python đều chạy nhanh hơn chương trình ngôn ngữ máy.
Bài luyện
Vì sao người mới học thường dễ đọc `print(2 + 3)` hơn một dãy bit của ngôn ngữ máy?
Python vẫn có cú pháp cần tuân theo.
Lệnh cho thấy rõ thao tác và dữ liệu.
Ngôn ngữ máy vẫn thực hiện được phép cộng.
Python dùng từ khóa và kí hiệu riêng.
Lời giải
Lệnh `print(2 + 3)` thể hiện phép cộng và việc in kết quả bằng kí hiệu dễ nhận biết. Chương trình cần được Python xử lí để máy thực hiện.
Shell chạy từng lệnh; tệp lưu nhiều lệnh
Ở **chế độ tương tác (Shell)** của Python, gõ `2 + 3` sau dấu nhắc `>>>` rồi nhấn Enter sẽ thấy `5`. Dấu `>>>` là dấu nhắc của Shell, không phải phần mã cần chép vào tệp. Chế độ này tiện thử một biểu thức.
Với nhiều lệnh cần chạy lại, mở cửa sổ soạn thảo, viết mỗi lệnh trên một dòng và lưu tệp đuôi `.py`. Trong **IDLE** theo SGK, dùng *File → New File*, lưu rồi *Run → Run Module* (F5); kết quả hiện ở Shell. Chức năng chạy tệp tương tự có thể có tên khác trong phần mềm khác. Ví dụ dưới đây có hai dòng; khi chạy tệp, cả hai dòng cùng được thực hiện theo thứ tự.
Tạo một tệp kiểm được
Nhiệm vụ: tạo `loi-chao.py` trên máy có Python, nhập đúng mã sau, lưu và chạy:
```python
print("Xin chào lớp 10!")
print(2 + 3)
```
Kết quả mong đợi là hai dòng `Xin chào lớp 10!` và `5`. Đóng rồi mở lại tệp để kiểm vẫn còn hai lệnh. Nếu thấy `SyntaxError`, kiểm dấu nháy, ngoặc và dấu hai chấm; nếu không thấy kết quả, kiểm đã lưu/chạy đúng tệp. Không cần tài khoản hay dữ liệu cá nhân.
Bài luyện
Muốn giữ một chương trình hai dòng để ngày mai chạy lại, cách nào phù hợp?
Lịch sử Shell không thay bản tệp chương trình cần lưu.
Tệp `.py` giữ mã để mở và chạy lại.
Ảnh không là mã Python.
Kết quả không giữ các lệnh đã tạo ra nó.
Lời giải
Chế độ soạn thảo lưu các lệnh vào tệp `.py`. Khi chạy lại, Python thực hiện các dòng mã theo thứ tự.
Bài luyện
Trong cửa sổ Shell có dòng `>>> 2 + 3`. Khi đưa phép tính vào tệp `.py`, phần nào không cần chép?
Số 2 là dữ liệu của phép tính.
Dấu cộng là phép toán.
Số 3 là dữ liệu của phép tính.
Dấu `>>>` chỉ báo Shell đang chờ lệnh.
Lời giải
Dấu `>>>` do Shell hiện ra để báo nơi nhập. Trong tệp chương trình chỉ viết mã Python, chẳng hạn `print(2 + 3)`.
Đang học