Thực hành tìm hiểu cuộc đời và di sản Hồ Chí Minh

**Xác định câu hỏi trước khi sưu tầm** Có thể chọn một nhiệm vụ trong SGK: giới thiệu cuốn sách hoặc bộ phim về Hồ Chí Minh; hệ thống vai trò qua các giai đoạn; giải thích vì sao nhân dân Việt Nam và thế giới tưởng nhớ Người; viết về giá trị của độc lập, tự do trong hiện tại. Mỗi sản phẩm nên tập trung một câu hỏi, có phạm vi vừa sức. Ưu tiên SGK, tư liệu được SGK dẫn, bảo tàng, khu di tích và cơ quan lưu trữ. Với một tài liệu, ghi tên tác giả hoặc cơ quan, tên tác phẩm, thời gian, trang hoặc đường dẫn, phần đã sử dụng. Phân biệt ngày diễn ra sự kiện với ngày chụp, ngày xuất bản hoặc ngày đăng lại. | Loại tư liệu | Cách sử dụng và điều cần kiểm | |---|---| | Văn kiện, lời kêu gọi, bài viết | Xác định người viết, hoàn cảnh và nội dung; trích đúng, ghi nơi trích. | | Ảnh, hiện vật, di tích | Đọc chú thích, xác định đối tượng và thời gian; nêu rõ ảnh chụp sự kiện hay công trình tưởng niệm. | | Hồi kí, bài giới thiệu | Nhận diện tác giả, góc nhìn và thời điểm viết; đối chiếu dữ kiện với SGK. | | Phim truyện, tác phẩm nghệ thuật | Phân biệt cách thể hiện nghệ thuật với chứng cứ về sự kiện; kiểm chi tiết lịch sử bằng nguồn khác. | **Giới thiệu một cuốn sách hoặc bộ phim** SGV gợi ý các tác phẩm về Hồ Chí Minh, trong đó có phim **Hẹn gặp lại Sài Gòn**. Trước khi giới thiệu, cần thực sự đọc hoặc xem phần sẽ phân tích; nếu mới đọc một phần thì ghi rõ phạm vi đó. Sản phẩm gồm tên tác phẩm, tác giả hoặc đạo diễn, thông tin xuất bản hay công chiếu đã kiểm; nội dung chính gắn với một chặng cuộc đời; một chi tiết hoặc cách thể hiện đáng chú ý; cảm nhận có lí do. Với phim truyện, ghi rõ đây là tác phẩm nghệ thuật và đối chiếu các dữ kiện dùng để khẳng định sự kiện lịch sử. Có thể nêu điều cần tìm hiểu thêm sau khi đọc, xem. **Phân tích vai trò bằng dẫn chứng** Chọn một giai đoạn, nêu vấn đề lịch sử, hoạt động của Hồ Chí Minh và tác dụng của hoạt động ấy. Ví dụ:1941–1945 cần tập hợp lực lượng cho giải phóng dân tộc; Việt Minh góp phần đoàn kết các tầng lớp, phát triển lực lượng chính trị. Kết hợp thêm căn cứ, lực lượng vũ trang và thời cơ để giải thích thắng lợi. Khi tìm hiểu đoạn Điếu văn năm 1969 được trích trong SGK, có thể phân tích hai chiều: truyền thống dân tộc, quê hương, gia đình góp phần hình thành nhân cách; cuộc đời hoạt động và cống hiến của Hồ Chí Minh làm phong phú những giá trị của dân tộc. Mỗi chiều cần dẫn chứng, tránh chỉ lặp lại nhận định. **Viết về độc lập, tự do và việc làm hiện tại** Với tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, trước hết xác định bối cảnh lời kêu gọi ngày 17-7-1966 khi Mỹ leo thang chiến tranh. Sau đó giải thích giá trị của độc lập đối với quyền tự quyết dân tộc, của hoà bình đối với đời sống, học tập và phát triển. Phần liên hệ cần gắn với việc thực hiện trách nhiệm phù hợp lứa tuổi, có hiểu biết và tôn trọng pháp luật. Đề xuất học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần có mục tiêu, hành động, thời gian và cách đánh giá. Chẳng hạn, xây một bản giới thiệu di tích có nguồn: phân công tìm tài liệu, kiểm chú thích, viết lời giới thiệu, rà lại thông tin. Báo cáo cuối cần ghi những việc đã hoàn thành và phần còn phải kiểm chứng.

Nếu dẫn chứng chưa trả lời được câu hỏi, cần tìm hoặc kiểm tra thêm tư liệu. Phần trình bày cuối cùng nêu rõ căn cứ của nhận định và những điểm còn cần tìm hiểu.

Mở phần luyện tập, vận dụng của Bài 16. Chọn bảng vai trò hoặc bài luận về độc lập, tự do; viết câu hỏi trung tâm và lập danh mục tư liệu sẽ sử dụng. Trước khi hoàn thiện, tự kiểm: đúng giai đoạn; nhận định có dẫn chứng; phân biệt trích dẫn với lời phân tích; nguồn đủ để tìm lại; phần liên hệ có hành động cụ thể. Có thể dùng tiêu chí này để góp ý sản phẩm của nhóm.