Đấu tranh giành độc lập thời Bắc thuộc

Các chính quyền đô hộ áp đặt bộ máy cai trị, bóc lột và thực hiện chính sách đồng hoá. Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với chính quyền đô hộ là nguyên nhân cơ bản của các cuộc đấu tranh, hướng tới giành lại độc lập và quyền làm chủ đất nước. | Cuộc khởi nghĩa | Mốc, đối phương và kết quả chính | |---|---| | Hai Bà Trưng | Năm 40, Trưng Trắc, Trưng Nhị chống nhà Hán và giành chính quyền; năm 43 bị đàn áp. | | Bà Triệu | Năm 248, Triệu Thị Trinh lãnh đạo khởi nghĩa chống nhà Ngô; cuối cùng bị đàn áp. | | Lý Bí | Khởi nghĩa chống nhà Lương năm 542; năm 544 lập nước Vạn Xuân, lên ngôi Lý Nam Đế. | | Phùng Hưng | Cuối thế kỉ VIII, khởi nghĩa chống nhà Đường, làm chủ Tống Bình trong một thời gian; sau đó bị đàn áp. | Nghĩa quân **Hai Bà Trưng** nổi dậy ở Hát Môn, tiến đánh Mê Linh, Cổ Loa, Luy Lâu; Tô Định bỏ chạy, Trưng Trắc lên làm vua và đóng đô ở Mê Linh. Thắng lợi bước đầu cho thấy khả năng giành, xây dựng chính quyền của người Việt, dù chính quyền ấy chưa được giữ lâu dài. Việc **Lý Bí** lập nước **Vạn Xuân** thể hiện khát vọng độc lập, trường tồn. Sau thắng lợi khởi nghĩa, nhân dân còn phải bảo vệ chính quyền trước sự xâm lược trở lại của nhà Lương; Triệu Quang Phục tiếp tục lãnh đạo kháng chiến và giành thắng lợi bằng cách đánh sáng tạo. Đến năm **602**, nhà Tuỳ tiến quân, Vạn Xuân bị thôn tính. Cần phân biệt mốc mở đầu khởi nghĩa với mốc lập nước và quá trình bảo vệ độc lập sau đó. **Phùng Hưng** khởi nghĩa từ Đường Lâm, đánh chiếm phủ thành Tống Bình. Cùng với các cuộc đấu tranh khác, phong trào thể hiện sự kháng cự liên tục của nhân dân đối với ách đô hộ. Các cuộc khởi nghĩa có kết quả khác nhau nhưng đều thể hiện **lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng độc lập**. Đầu thế kỉ X, Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ; chiến thắng Bạch Đằng năm 938 của Ngô Quyền kết thúc thời Bắc thuộc, mở ra thời kì độc lập lâu dài. Không gán kết quả cuối cùng ấy cho từng cuộc khởi nghĩa trước đó.

Chọn hai cuộc khởi nghĩa, lập bảng theo cùng tiêu chí: người lãnh đạo, thời điểm, chính quyền đô hộ bị chống lại, kết quả trước mắt và ý nghĩa. Chẳng hạn, Hai Bà Trưng giành được chính quyền trong một thời gian; Lý Bí tiến tới xây dựng nhà nước Vạn Xuân. Điểm chung là mục tiêu khôi phục quyền làm chủ, còn kết quả không hoàn toàn giống nhau. Quan sát tranh dân gian Đông Hồ về Hai Bà Trưng trong SGK tr. 51. Đây là tranh thể hiện cách cộng đồng tưởng nhớ và tôn vinh nhân vật; không phải ảnh chụp trận đánh năm 40. Dùng tranh để nhận xét hình tượng Hai Bà Trưng và tinh thần đấu tranh được thể hiện; những mốc sự kiện phải đối chiếu bảng và tư liệu lịch sử. Kết luận một cuộc đấu tranh có ý nghĩa cần có dẫn chứng. Việc cuối cùng bị đàn áp không xoá đi giá trị của giai đoạn giành quyền tự chủ và sự tiếp nối ý chí độc lập.